Capitol 4
“Sra Touchard,” – Sra Bertringer ia dise – “me ave la impresa ce …”
“De aora nomi me Rosalie, mea cara – me va dise a tu Cécile.”
“Tan justa! Vera nos es relatadas aora. Donce escuta, Rosalie, me ave la impresa ce tua sapatos presa. Me ia vide ce tu coxea pico. Me va dona a tu pantoflas. No, no, no! No protesta! Nos es vera entre nos, en familia, no?”
Tan franca Sra Bertringer ia fa esta proposa ce Sra Touchard ia aseta grasiosa, e tan plu volente car ance la otra femes ia comensa ja deveni plu comfortosa, asi desaponente un veste nonesesada, ala desoncinte del blusas la colares alta e torpe par la rijidia del barbas de balena. Algas, desirante pare usosa en la cosina o en servi, ia demanda an ce on dona a los faldones, lo cual Sra Bertringer ia refusa multe desidente: “No ajita vos! Femes aidante nos ave bastante.”
Entretempo Bertringer ia labora per colie la omes en la sala bon, do on va bevi la aperitivos, en cuando la jovenes ia organiza un asembla joiosa sur la patio. Direta pos la ariva del prete – longo cui judi lo no ta es coreta si el ta acompania la selebrores a via del eglesa, donce oji, intendeda, el ia nesesa un tempo plu longa ca usual per repone sua vestes ritual en la caxetas – on ia abri la botelas prima e ia toca vitros per la felisia del sposes nova. Tal la polisiores Auchoux e Perelli ia vide la recompensa final de un manobra tan destrosa realida. E – ci sabe? – cuando la momento veni per vade comun a la table en la garaje grande a retro del patio, esce Bertringer o un otra membro del familia no va trova se, con grasias a alga aperitivos, en un state sufisinte alta de desira fratinia universal per reteni los a la banceta? “Bon sania, seniores!”
La encargada de Isidore Porcin ia viaja tra apena du cilometres cuando el ia persepi a un distantia corta ante se, sur la rua, veninte en dirije a el, la silueta de un person peti ci – par un bretela, no? – porta alga cosa masosa a sua lado destra. Pos no longa la encargada curiosa ia pote distingui ce acel alga-cosa-masosa es un contenador de cuoro, fasil divinante par sua forma ce lo conteni un acordion, e en la mesma momento el ia es plenida par un presensa vibrante: “Asi es mea om!”
El ia para la cavalo per solisita informa, ma la otra ia parla prima: “He, ami, car tu veni del dirije de Autrecourt, dise a me, esce tu ia vide la polisiores ala?”
“La polisiores? Serta no! Los ia veni ja nel semana pasada.” Lo es vera ce esta encargada, ci asta alora no ia sorti del casa en acel dia, ia ave no sabe del polisiores, e el ia continua: “Tu es cisa Bignol, de Voiron?”
Suspetosa, Bignol ia fa du pasos retirante, ia fronsi sua suprasiles en desfida e ia demanda a contra: “E poi?”
“Me fa la demanda sola car on ia envia me per fa ce tu veni con tua strumento. On vole dansa a casa de Bertringer.”
“E tu es asoluta serta ce la polisiores no es ala?”
“Perce la polisiores preocupa tu?”
“Perce me preocupa la polisiores?”
“Bon, no problem, ja me ia dise ce los no es ala.”
Ante trepa a sur la veculo, Bignol ia insiste a ves nova: “Tu jura la dise?”
“Perce no?” – la encargada ia surie. “Ma me comensa crede ce tu ia mata algun.”
Bignol ia lansa se a sur la seja, a lado del encargada, cexetante mera: “Bon idea ce tu veni per prende me. Lo es calda e la strumento es pesosa. En fato me ia intende partisipa acel sposi. On parla de lo tra tota la rejion.”
Pos un silentia breve el ia demanda: “Esta no es alga rus de Auchoux, al min? Si tu ia engana me, mea xico, me va pote ja encontra tu a note al borda de un foresta! E si me oia an la speron de alga polisior en Autrecourt, me es capas de flami tota cabanas del vileta.” Un brilia coler en sua oios ia asentua ce sua menasa es no broma futil.
Divertida, la encargada ia conclui: “Me ave asi un nonamor de polisiores, ma acel es sua propre conserna. Me ia gania, plu rapida ca me ia suposa, la sincodes sentimes del fio del mestre.” E el ia turna la cavalos per revade a Autrecourt.
Cuando la veculo ia para a la porteta ante la tereno de Bertringer, la jovenes sur la patio ia fa tan multe ruido ce la cavalo ia descalmi. La encargada ia lia el a un anelo de fero fisada en la mur per esta usa.
“Asi nos es,” – el ia dise – “veni con me.”
Ma Bignol, pos salta del veculo, ia secute sua testa en esita. Esce esta porteta de aspeta sever no sembla perfeta un buco de entra a un trapa? El ia sinia a la encargada: “Vade prima. Vide esce la aira es pur. E no oblida cua me ia promete a tu!”
La encargada ia vade, stonada par esta manica temosa. Trovante la fio de sua mestre entre la jovenes bufoninte, el ia anunsia orgulosa: “Fada! Me ia veni el!”
Algas ia despasienti instante: “Do es la musica?”
Ma Isidore Porcin ia espresa sua noncrede: “Nonposible! Tu no ia pote tan rapida vade a Voiron e reveni ja!”
“Vera no nesesada! Me ia encontra el en via. El ia vade par pede. Ma el es un strana. Me ia debe jura a el ce la polisiores no es en Autrecourt.”
“Ma los es!” – un xica nonconsiderante ia rie nonretenable.
“Cua?” – la encargada ia trema, e el ia pali vera. “Nos es ruinada! El va arde tota casas e va rompe cisa mea colo!”
“No fa tan multe ruido!” – Totor ia consela. “Tu va asusta el a via, e poi la dansa va pospone se asta natal o pascua! Vade e dise a tua Bignol ce el pote entra completa secur. Me va atende ja ce el no vide la polisiores. Rapida, vade per xerca el. E vos,” – el ia turna a sua cameradas – “acorda ce vos ia oia no mensiona de polisiores. Esta no es la momento per eras bobo si vos vole ave musica. Donce mudi con bocas coseda!”
Poi Bignol ia entra. Tirante sua pasos, como algun ci sabe ce sempre cuando el va ariva, on va bonveni el. La pesa del acordion, portada en la contenador a lado, no ia pare impedi el. Lo ia es pendente tenida par un banda alga larga, con suporta de sua spala sinistra. Sola per evita balansis torpe o frotas iritante contra sua coxa, sua mano destra ia teni firma la strumento. Per un momento el ia libri esta mano afin lo colabora en acel jesti de tic, sempre abitual per el cuando el ia trova se en un situa esijente cautia. Poi, lenta, el ia leva a inguin sua pantalon, cual ia lisca vera sempre denova a estra sua sintur de flanela roja. Bignol ia sesa gusta bretelas cuando, a multe anios pasada, el ia es un soldato en un rejimento de zuavos en Aljeria. En acel epoca el ia adota la abitua de usa la sinta tradisional de lana, longa e roja, cual el ia sabe envolve multe bon a tre o cuatro veses sirca sua taie. Nunca a pos el ia abandona lo. E cuando a veses, en responde a espresas merveliante sur la descomforta suposada de un tal sintur de lana en la dias calda del tempo de recolie, el ia pote declara: “Me ia servi con la zuavos!” – el ia es contente e orgulosa.
Par un regarda rapida a sirca, el ia inspeta la patio en tota angulos e nixes; el ia avansa plu, ia toca la borda de sua xapeta con du ditos e ia dise: “Alo a totas!”
“Alo, artiste!” – “Bonveni!” – “Nos ia espeta tu!”
Poi Bignol ia leva sua testa como un can subita atendente. El ia clui partal sua oios, olente la aira en modo tan intensa ce la lobes de sua nas ia secute rapida. El ia turna a la jovenes: “Esce lo no odori como polisiores asi?”
“Perce polisiores?” – on ia rie.
“En cualce festa, on trova un apesta! Me averti vos, seniores e senioretas, on no burla me sin paia!”
“Tu no es burlada, Sr Bignol. En pasa, tu es side, no?”
“On no pote nega lo!” – e, pos bevi, el ia estrae sua acordion. “Mera un aria peti per despolvi pico.”
El ia senta prosima, sur la palo de un veculo de campo, e ia comensa jua un peso contempora noiante:
Si tu veux faire mon bonheur,1
Marguerite, Marguerite …
de cual totas ia canta juntada la refren, a vose masima.
Ma ja ante esta, Totor Bertringer ia desapare discreta. El no ia esibi plu un calmia superior. El ia debe aora, longo sua propre proposa, jogla la polisiores a via en alga modo. Fasil per dise. Auchoux e Perelli senta aora en la sala bon. De ala on ave un sola sorti: tra la cosina e la patio. Sur la patio es la jovenes con Bignol. Como on va masca del suspetas de Bignol la polisiores partinte? Vera, on ta pote diverje sua atende per un momento e con motiva valida, ma la risca es an tal tro grande.
A la mesma tempo cuando Totor ia entra a la cosina, la porte del sala bon ia abri. Lisette ia sta a la limina, con joia surprendeda sirca sua labios, e ia vole sabe: “Cua aveni? Ci jua musica?”
“Xux .. xux!” – Totor ia jesti misteriosa per silentia; xuxante el ia clari: “Lo es Bignol! Atende mera ce la polisiores no vide el — e si el vide los, lo va es ancora plu mal!”
Ma Auchoux – ance el ia oia la musica – ia sta ja pos Lisette e ia vinse: “El ia veni! Perelli, nos es al momento de prende la pruna!”
“Sr Auchoux, no fa tal!” Esta ia es Sra Bertringer, ci, pos abandona sua fornos, ancora con un culier grande de lenio en mano, ia interveni. “Lasa la jovenes a diverti. Vos pote retrova Bignol doman e futur.”
“Sra Bertringer, tu no imajina cua tu demanda de nos.”
Ma el no ia sede: “Sr Auchoux, un dia como oji … me solisita … fa lo per Lisette …” El no ia es multe bonparlante.
Fortunosa, la coro del persones presente ia ajunta se a tempo bon: “A, seniores polisiores, vos no vole fa un fiasco de nosa festa! Lasa al jovenes alga joia!” – “Es comprendosa! Vera lo no ta es cortes!”
E la mestre mesma ia ariva: “No es stupida; lasa acel musiciste en pas. En loca, veni per bevi un vitro con nos. Plu, vosa tempo de labora ia fini ante longa!”
La polisiores, no sorda a tal argumentas, e tan plu car los coaveni perfeta con sua desira la plu interna, ia acorda resenta. Ma esta ancora no ia solve la problem. Totor no ia senti sufisinte serta de se per esplica la situa a la polisiores. El ia permane en la cosina e ia xuxa longa con la madre e con Lisette. “Lo va es desastrosa si el vide la polisiores. Como nos va sorti del orticas?”
On ia clama la padre del sala bon. E on ia clari a el: “Bignol resta sola car nos ia jura a el ce on ave no polisior en Autrecourt. El va furia cuando el sabe …”
“Bon,” – Bertringer ia cexeta, serebrinte ja de alga tempo sur metodos par cual el ta libri se del polisiores ja ante la come media – “bon, me va organiza lo. Los va parti tra la fenetra, la plu simple, e tua Bignol va vide no cosa.”
E el ia revade a la sala bon, con ce tota otras en la cosina ia regarda lunlotra noncredente e nonparlante. Algas ia oblida total an clui sua boca. Ultima algun ia mervelia: “An tal, an tal … no cosa simil!” Con oreas supralaborante, los ia atenta escuta tra la porte cluida la negosias en la sala visina, de cual la vose ofendeda de Auchoux ia resona sempre denova: “Ma seniores! … Considera! … Rampe a via, vergoniosa tra la fenetra … Nonposible!”
Sra Bertringer, con sentis plu delicata, ia comprende rapida la natur del problem. “Augustine, dona a me acel galeta ja plen rostada. Envolve lo en paper. Cusina Pélagie, prende acel briox, e aora, Totor, regarda nel cava e tu va trova ja un botela conveninte!” Entretempo el mesma ia talia un peso grande de pan de un masa larga, e pronto, cargada par esta bonetas, el ia entra a la salon a la momento esata cuando Auchoux ia ostina: “Ma seniores! … Nos, representores de Ordina e Justia … nos … tra la fenetra? No … Nunca!”
Como si el no ia oia, Sra Bertringer ia vosi naive: “Lo ta es tan triste, an tal, si la favore de seniores Auchoux e Perelli ta priva los de lor come media. Me trae asi alga cosa afin vos no fami en via. Vos va asconde fasil tota de esta en vosa portafolios grande. Mera un galeta peti, plen rostada; asi es vosa pan, alga briox e un botela bon.”
Tan serta el ia puxa estas a la manos del polisiores ce los ia pote sola declara: “Ma lo es tro, Sra Bertringer, vera tro!”
“A no grado,” – aora sua sposo ia continua – “tota no! E nos no va oblida la cortesia cual vos fa a nos. Veni, seniores, ta ce nos bevi un vitro per adio!”
“Bon sania!” – “Joia!” – “Vive la sposes nova!”
E un del omes presente ia aproba zelosa: “No duta ce esta polisiores es persones comprendosa.”
Contentida par un tal adula, Auchoux ia sede con surie dulse: “Cua vos vole? Nos no es savajes! A ante, Perelli!”
Con la mesma move, ambos polisiores ia leva, ia apone sua xapetas, ia presa manos con cadun e ia dirije se a la fenetra. Prima Perelli, pos serti par un regarda rapida a su ce “lo no es alta”, ia lisca a estra, aderente par ambos manos a la borda basa del fenetra, asta ce el pende en tota sua longia contra la mur esterna. Poi el ia lasa se a cade tra des-alga sentimetres e ia reti fasil sur sua pedes. Auchoux ia lansa lor portafolios pesosa a sua colega a su, e ia segue mesma sin cualce difisilia. Par mano los ia brosi de sua uniformas la polvo restante pos frota contra la mur, ia sinia sua adio final a la fenetra, e ia comensa pasea a la vileta per retrova ala lor cavalos … en soma, con poca orgulo.
Murmurante un cexeta roncin, Auchoux ia atenta justi la retira nongloriosa: “A contra, nos no ia pote refusa. Los es persones bon. Nos ia ata coreta, tota clar, no?”
“Como jus de pipa!” – Perelli ia replica, tan plu enerjiosa car ancora no completa convinseda.
1 Si tu vole felisi me [… dona a me tua cor]