Capitol 27

Pierre ia es nunca vera un fumor. A un sola ves, alora per favore un ami plu ca se mesma, el ia aseta un sigareta. Ma la tabaco ia deveni un ojeto de atende per el del dia cuando lo ia deveni un cosa rara, cuando on ia introdui cartas de tabaco. Alora el ia descovre la plaseres de un fumor. Cisa sola par defia. Cisa ance car el ia senti ce un pipa es la completinte nesesada de un barba.

El ia enscrive se como cliente a un boteca peti a la fini plu alta del bolevar Grotte Roland, do la sinias final de sivilia muta subita a la comensa de un savajeria. Cuando a la ves prima el ia pasea a acel punto, en la soldi prima pos sua ariva, el ia es tan zelosa sur la spetaculo grandiosa ce el ia para per senta se a pede de un pino e amira. A un lado el ia ave la masa de petra del montania con sua figures de fable, siselida en roca par labora del ventas tra milion anios, e, a la otra lado, la infinitia del mar, con sua isolas rocosa, un plano vasta de azul, sur cual la barcos blanca de pexores de soldi ia cuni se, e sur cual plu distante la barcones ia lisca en via a Maroco, Aljeria, Sudafrica.

Pierre ia senti felis. Ancora la sol de novembre ia teni se supra la linia del orizon, ancora lo ia caldi el. Pierre ia estrae sua pipa nova per saborea la momento, ma – el no ia ave plu tabaco. El ia nota, entre la botecas la plu prosima del bolevar fininte, la insinia de un tabaciste, cuasi un carota roja. El ia vade sin pospone. Si, el pote compra la paceta respondente a la tri corente del mense, ma el debe enscrive se sur la lista per conforma a la esije del governa. Cada cliente ia debe, a un ves per sempre, eleje sua vendor e resta fidosa a el. Esta ia fasili la distribui.

E tal Pierre Bouchardelle ia deveni un cliente de Louisette, mestresa de un taverna peti, un de los a ci la stato, como costumal en Frans, ia sede la direto de vende sigares, sigaretas e jeneral tabaco en tota formas: per fumi, ensofla e mastica … Sola plu tarda Pierre ia considera ce un tal lia va obliga el de aora, en cada dia des, a asende la via longa e difisil per reseta sua rasiona de tabaco. Ma la vista de ala ia es sempre tan vivente e grandiosa ce el ia regrete nunca. Esce vera nunca? Caprises strana del destina!

Lo ia es ja febrero en la anio 1941. La ofisia de rasiona de Pointe Rouge, aora plu bon organizada, pos adata se a la rutina, ia lasa a sua laborores, pos la periodo urjente de un pico de dias en cada mense, alga plu tempo libre. Alora Pierre ia pote vade a sua labora a mera la ora des. En acel matina el ia deside pasea asta la boteca de Louisette. En via el ia intercambia salutas con cuasi tota persones encontrada; cadun ia conose el. On resta en relatas bon con algun ci ave cosas per dise en la rasioneria de cual on depende, no?

Cuando el ia turna a la bolevar Grotte Roland, el ia persepi instante, ala a supra, ante la tabaceria, la figur longa e filin de un om vea, de cui jestis e disposa animada el ia divina direta un stimula e despera. Par brasos longa como palos, acel person ia pare clama per aida del sielo e per la atesta del femes de casa en la jardines visina. Pierre ia demanda a se: cua es mal per esta Don Cixote? Contra cua el batalia? Poi el ia vide ce la taverna de Louisette es ancora cluida. Cua aveni? Lo ia es ja cuasi la ora nove del matina, an tal.

Sin pausa, la vea ia parla a el: “Ance tu veni per un rasiona de tabaco! Ma nota como casual on condui! Lo es posible sola en Frans! El ancora no ia leva la cortina de fero. Lo es un scandal, senior. El ave no direto de fa lo. Me sabe la lege. Tra cuasi des anios me ia labora en un manejeria de impostas. Me sabe la lege. Lo es nondiscutable. Un boteca de tabaco debe abri a leva de sol. Tra un ora ja me pasienti.”

Pierre ia resta colpada par la belia de esta testa enerjiosa, brunida par sol. Multe plietas profonda ia furni vive a la fas. Capeles nondensa, cuasi blanca, petenida a retro, ia dona a la vea la aspeta de un artiste. De sua grande oios negra, coleria ia flami. Pierre ia demanda: “Tu no ia tamburi sur la cortina de fero?”

“Perce tamburi? Nun es a en. Los no abita asi. La loca es tro peti. Louisette abita con Sylvain, sua sposo, prosima al eglesa. Ma me va ostina asi. An si lo continua tra ancora plur oras. El va oia lo cual me ia prepara per el. Esta es nonpermetable. E si me ta vole, me ta pote fa ce on desprende de el sua direto de vende. El va esperia la tipo de lenio par cual me caldi me. Con me on fa no farandolas! A, u ala el! Final! Para, cara!”

Louisette ia veni trotante de su. De distante el ia fa sinias a la clientes espetante. Cisa el ia vole dise: “Ancora alga pasientia! Me core!” E cuando el ia ariva, el ia es sin aira e ia nesesa alga tempo per retrova sua capasia de parla.

Ancora la om vea ia silenti. El ia saborea sua venja prosiminte. Ala, un tore perdurante ante la fem peti, el ia sta con gamas larga separada per sta plu firma, con punios sur ancas. El ia fa no plu ca regarda intensa ela. Con oios seca, en modo sever. Condenante. E ancora el ia silenti. El ia gusta la situa. Vidable la fem peti ia desira deveni mera un mus – ma an la mus no va evade. Su la regarda penetrante del om, esta peti person de taie grasil, con grande oios multe ronda, en cui un naivia la plu inosente ia nidi profonda, ia proba surie.

Poi la om asustante ia libri un caravan completa de reproxas: “E donce? Esta es la ora per abri un tabaceria aprobada par la stato? Si, la stato ia delega sua monopolio a manos conveninte! Esce tu no sabe, fem misera, ce la publica ave diretos supra tu? Ce tu es disponeda a la publica? Ce la lege obliga tu a abri la boteca de tabaco a leva de sol? Ce a alga grado tu es un ofisior de stato e ce en acel caso un malfa profesal es un ata criminal? Esce tu no sabe ce en la revolui on ia destesti persones min culpable ca tu?”

“Pardona, Sr Santerre, si, me sabe, me veni tarda. Ma lo es par causa de Sylvain, la povre! Si tu ta sabe …” Sur sua fas bela, on ia sensa la vibra de emosias pasada.

“Cua de Sylvain? Cua ia aveni? Parla, par mil canones!”

“Sylvain ia es multe malada tra tota la note. Me ia crede ce el mori. Tra tota la note me no ia pote reposa, an no per un minuto. El ia jemi e ia cexa e ia lamenta, e ia vomiti – ai, el ia vomiti sua alma, la povre! E la sufris! Xocante! Me no ia sesa prepara tisanas e teletas compresante, e suporta el e calmi el … Un note tan mal, Sr Santerre! Me es vera fatigada!”

“Sylvain malfortunosa … Bon, me no ia sabe, Louisette, ce el es malada. Pardona me. Esce el vade plu bon aora, a la min?”

“Si, el ia adormi. Sua respira ave un ritmo plu egal. Donce me ia veni corente per abri la boteca. Lo no es fasil cuando on es solitar, crede me!” El ia desclavi la cortina de fero e ia comensa leva lo.

“Tro pesosa per tu, acel fero.” – la vea ia dise. “Lasa, me va abri.” E, sin pausa, el ia puxa la cortina a supra, do un colie de rotas, suposable nunca olida, ia colabora sola con grinses e contra vole. La vea ia es vidable esforsante, tal ce ance Pierre ia ajunta sua mano.

“Tal! Fada!” – la vea ia comenta, usante un muxador grande per seci perletas de suo de sua fronte. “Ma tu no ia clama la dotor? Plu saja es depende de un person capas. Veni Dr Didier. El es bonreputada.”

“O no! On no nesesa un dotor! Tu oblida ce ier ia es la dia de Santa Silvano, e natural Silvain ia vole festa sua santa con acel sua amis, Tintin – tu conose el, no? – un colega de Sylvain en la prefetia, e Pascal, la carnor, e acel Pierrot nonusosa del farmasia, un bela bande de bevores, no? Noncredable, cuanto los ia consuma! Mea botelas la plu bon, reservada per la dia de vinse!”

“Louisette!” – la vea diniosa ia presenta sua judi – “Louisette, tu merita ce me reclui tua cortina de fero e lasa tu a maneja solitar! Esce tu no vergonia obligante persones a espeta asi, con plenibrasos de labora, afin tu pote cura un enebriada ci ia condui como un desuple de porcos?”


Pos reseta sua rasionas e la marca regular sur sua cartas de tabaco, la du clientes de Louisette ia desende la bolevar en junta. Estendeda ante los ia es la tapeto azul de un mar calma.

“Me coleri tro fasil.” – la vea ia comensa. “Acel Louisette es un bonfem. El ave un cor bon e es aidosa. Me ia conose el cuando el ia es un enfante. Sua sposo es un ofisior nel urbe, nel prefeteria. Ance un bonom. Ma a veses el profondi tro nel vaso.” E subita la vea ia regarda la fas de Pierre: “Tu no es del rejion, senior, si? Del norde? Un refujada?”

“Si; e cisa tu ia vide me; me labora a cada dia nel ofisia de rasiona de Pointe Rouge.”

“Vera? No me, ma mea sposa conserna se de acel paperes. Multe interesante.”

“Bon, interesante, si on vole. La labora no varia multe.”

“Me parla no de acel punto de vista, ma sur la fato ce tu senta prosima al fonte de biletas …”

“No crede, senior! On fa verifias.”

“No defende tu, senior. Me no intende moli tua cor per reseta un favore de tu. No per me. Me no esije plu ca la cuantia permeteda a cualce otra franses. No per me! Ma a veses on ave persones, en tota meritante nosa interesa, ci ave difisiles de ves a ves …”

“Cisa los ia oblida o ia fali enscrive se a la tempo coreta.”

“Senior, on ave ance persones onorable ci no pote enscrive se. Me no parla de furores, enganores e criminores simil, ci es obligada a asconde. Regretable, en la epoca presente, lo aveni ce ance persones onesta debe comun asconde. Patriotas!”

Pierre ia comprende. Denova la vea ia para e ia regarda direta la oios de Pierre: “Mea nom es Santerre, Lucien Santerre, un major pasada nel Xasores Alpan, tro vea per batalia ancora, ma no estinguida. Me dise a tu ce nos ave entre nos persones ci debe es aidada par cualce franses bon. Pardona, senior, tu ia es en la armada?”

“Me es Pierre Bouchardelle, capitan de reservadas, caturada en junio a la Linia Maginot, ma me ia evade. Par esta causa me no pote revade a mea situa en Paris.”

“Tu ta pote revade si tu ta acorda colabora con la ocupores nova …”

“Senior,” – Pierre ia dise – “nunca acel! Me ave jeneral no oposa del deutxes. Me pote an dise ce me conose bon los, ma par multe causas me es contra lor governa, como me es contra tota sistemes cui lege suprema es la fortia fisical, e cui enemi la plu perilosa es la pensa libre de individuas libre.”

“Si lo es tal, tu debe es contra la deutxes. Lor dogma vive sola car los, como popla, ia aseta lo. Como popla, los refusa usa sua capasia de pensa; los aproba la metodos de violentia, los aplaudi sua gidores.”

“Persones es persones.” – Pierre ia responde. “En tota partes de mundo, la majoria vasta del persones nada longo la flue. En paises catolica on nase catolica, en la muslimes – muslim. Los ci pote e osa ave la propre pensas es esetas. Ance con nos, la person promedia no vaga ultra la limitas del parletas clixe ofisial. Cual deutx ta refusa oji la resultas palpable recolieda per el par sua xefes de stato? No cadun reseta la donada de judi no longo susedes efemera, an si grandiosa, del momento, ma longo prinsipes eterna de bonvole a umania, e de no sacrifia al profita del presente la prometes del futur!”

“Capitan Bouchardelle, tu parla como idealiste. Ma me nota ce tu trova tu sur la lado bon del parador, an tal. Me lasa ce tu vade aora a tua biletas de rasiona. Lo ta es un plaser per me si me ta continua conversa con tu. Perce tu no ta veni a esta sera su mea teto? La casa azul, a pede de Mont Rose, cuasi en la mar. Un loca deletosa, tu va vide. Cuando la mar furia, lo leca mea porte. Aora serta tu demanda perce me ia enscrive me per tabaco tan distante. Par jentilia a Louisette. El no ave multe clientes; sua taverna funsiona sasiante sola en finis de semanas e en soldis, e sola car persones fa escursos a estra la site. Senior Bouchardelle, me espeta tua visita!”


Pico pos pico, Pierre ia lisca a en. No enganada o nonsabente, ma completa con sua propre acorda.

Sr Lucien Santerre ia es serta plu ca 70-an, ma ancora un om forte e enerjiosa, un de los ci esita nunca defende se contra la stratos de gras cual invade la eda media. Si el ia pasa, como diseda, des anios de sua vive en postos manejal, serta el no ia oblida en acel periodo, par eserses sportal e disiplina ijienal, teni a via de sua corpo acel malformi, tro frecuente persepable en persones ci senta profesal. Sr Santerre ia susede salva en sua veia la disposa de un soldato como un suvenir de sua anios temprana.

El ia abita a un golfo peti – nomida calanque en esta pais – de La Madrague, un golfo peti usada como un porto per la barcos de pexores. Sua casa, con sola la nivel de tera, ia es reconosable de distante: a media de un colie de casas intera blanca, lo ia es briliante azul. Plu, lo ia ave ance un otra cualia orijinal. Lo ia aspeta como un barcon, egal en sua construi esterna como en sua instalas interna. Pierre ia espeta vide amacas en la sala de dormi, ma Senioreles Santerre, ja plu moderna, ia ave letos en sua cabinas. Regardante tra la fenetreta sirculo del sala comun, on ia vide su se la mar, tal ce on ia ave vera la impresa de trova se sur un barcon. A note, en la fondo distante, a intervales regular, on ia persepi la lus rapida pulsante del raio de sinial enviada del faro del isoleta rocosa Planier.

Sra Santerre, plu joven ca la sposo, ma min inclinada ca el a refusa la bones de table e la moles de comforta, ia aspeta donce plu ronda, no sola en sua corpo, ma ance en sua carater. El ia es un person bon, de umor ecuilibrada e compatiosa. Pierre ia gusta multe la cafe de ela, tan plu car en acel epoca de manca jeneral de tota, on ia trova granes vera de cafe sola en casas cual sabe manteni relatas bon con amis en la colonias e con laborores sur la barcones traversante la mar.

Pierre ia comprende pos corta ce la major pasada es no mera un escutor avida del radio de London, lo cual ia es un cosa comun a cuasi tota franseses, ma ce el ocupa se ance sur prisonidas de gera ci ia evade, e sur jovenes desirante junta se a la armada de jeneral de Gaulle, lo cual ia es min comun e no sin peril. E serta Sr Santerre ia ave ancora otra pasatempos no min punable longo la leges del governa en Vichy.

Aora Pierre ia sabe perce la major nesesa, a esta o acel ves, alga biletas de furnis per persones nonenscriveda. El ia pote reali lor solisitas sin risca tro grande. An con la verifias, sempre plu teorial ca real par causa del cuantia, cambiante a cada dia, del persones abitante, arivante, pasante, partinte e, no min, ance par causa de confusas e eras intendeda en la paperes, el ia susede pone a lado cartas completa. Tal Pierre ia deveni un colaboror valuosa de Sr Santerre. Pos corta el ia ave la posible de mostra sua comprendosia e usosia ance sur un otra campo.

Cuando, en acel dia, pos sua oras de labora, el ia sorti del ofisia de Pointe Rouge, el ia vide Sr Santerre, ci ia espeta clar sola el.

“Pardona, ami cara, si me turna a tu. Me es en difisilia. Ma veni, ta ce nos pasea alga sur la plaia. U asi: Un grupo amin ia informa me ce los va ave oji un mesajor a Hendaye e de ala un contata con Madrid. Me ave un mesaje urjente per nosa sentro en Madrid. La person ci ia debe porta mea mesaje al stasion ia es subita impedida. Me mesma no pote vade. Tu comprende. En pasa, lo es un mision fasil. Con no risca per tu. Esce tu va aseta vade a esta sera ante la peti ciosco de jornales en la stasion Santa Charles? Cuando la orolojo en la atrio sona la ora 7 e 38 minutos, acel mesajor va sta bien ala, su la orolojo. Me no pote descrive el. Me no conose el. Ma el va teni en mano un peso de paper cual va es esata la parte mancante de esta paje de calendario. Prende lo. Tu va mostra lo discreta, e si tota lisca, tu va transfere esta envelopa. Mision completida. Tu va pote vade a casa e dormi con consiensa bon. Esce me demanda per tro multe?”

“No! Serta no. Oji me es libre. Ja tra tempo longa me no ia pasea sur la Canebière. Esta va furni a me la plaser de revide la sentro del site.”

“Grasias! Me no nesesa sulinia a cua lo pertine. Donce ave cautia. Lo es la debe de cada franses onesta ce el suporta Frans en gera, no? Tu ave ancora tempo; no senti presada.”


De la Plaza del Prefeteria, stasion final del linia de tram 18, Pierre ia vade par pede. Lo ia es ja la sera. Sola poca persones ia resta tarda sur la strada. Secretores, vendores, laborores, en via a sua casas. Cuasi tota botecas ia es ja cluida; sola en la caferias e sur lor terazas la vive ia es ancora afisada.

Pierre ia ariva en la atrio de biletas del stasion sin retarda. Sola poca persones ia es ala. Ci viaja en un tal epoca si el ave no nesesa urjente? Ha!

“Como lo vade, Sr Bouchardelle?”

“Denova sur la reles?” – Pierre ia demanda.

“Como tu vide,” – Bourrié ia responde, indicante sua valis – “on ave sempre complicas en esta casos de litiga. On gania tempo e mone, si on mesma vade en loca de coresponde sin fini.” El ia regarda sua orolojeta. “Mea tren va parti pos pico de minutos. Asta revide, cara Sr Bouchardelle!”

“E bon viaja! Ance me debe freta. Me espeta un ami …”

Los ia separa per vade a sua propre destinas e … ia retrova se, con stona grande, a esata la ora 7 e 37 minutos, ante la peti ciosco de jornales, su la orolojo, e cada ia ave un papereta en mano. La paje de calendario ia recompleti perfeta. Pierre ia transfere ia envelopa. Los ia intercambia no plu parola. Ma lor presa de manos ia es plu amin ca a cada ves presedente.


A ves de un visita par Senioreles Santerre a casa de Pierre, la major pasada ia nota la “discretia aristocrata” de Pescadou. Un refujeria tan ideal, ensircada par mures alta, distante de tota regardas curiosa! De alora frecuente Pierre ia ave invitadas, multe variosa, ma sempre multe silente, en pasa liscante, a un ves an un avionor engles en via a Espania.

Esta coabitores ia resta usual no longa, tra apena un, du o masima tre dias, nunca persepida par la popla peti en Pointe Rouge. Si acaso Juliette o Sra Bartoli ia suspeta lor presentia, Pierre ia parla de relatadas o amis, en Marseille per sola un pico de oras. Sin ruido, como los ia veni, esta visitores misteriosa ia desapare en un sera, seguente un gidor nova, con, en pox, paperes de identia conveninte e un furni sufisinte de biletas per nurintes.

Pos la falsi susedosa de sua propre pasaporto, Pierre ia usa sua talento ance longo la nesesas de Sr Santerre. El ia conose aora tota fundales del arte. En cambias completa de nom, ta ce on conserva, si posible, la letera inisial usual. Esta va evita confusa si a ves algun va esije subita del nova nomida: Suscrive! Cuando on pote libre eleje la loca de nase, lo es recomendable ce on sita un comunia cui arcivos ia desapare en la atas de gera. E tal continuante.

Pierre ia recolie en esta labora delicata la plaseres e recompensas resetada de sua esforsa par cada artisan consensa ci ia crea ojetos de arte vera. El ia prosede metodosa e cauta. El no ia reteni en la mesma loca la multe utiles nesesada en sua arte. Incas, en tinjes diversa, el ia ave sur sua table de scrive en la sala de come; carafas peti con preparas cimical, sur un portascafal del sala de bani, entre pasta de dentes e acua de gargara. La impresadores perilinte, par cual el ia impresa sur cada documento un atesta autentica del autoriosas la plu alta, el ia asconde en la ofisia de rasiona, entre un colie vasta de otra impresadores plu cabente a la funsiona de un ofisior del maneja urban.

Pierre ia abitua a acel peti titila nondefinable de risca, como otras adata a la fortia deletante de opio con un esije cresente per sempre plu. Con plaser el ia acorda ce on instala su sua teto un stasion difusante de radio. La om joven ci ia fa esta ia es un barbida turbosa, sempre joiosa e felis, con la pronunsia cantante del sude franses, de cual un otimisme nondestruable ia sona resonante. Cuando un barbida encontra un otra barbida, los simpatia fasil entre se. Pierre e Kiki – la joven ia mensiona nunca un otra nom – ia deveni instante amis.

Ma ja pos un semana Kiki ia debe migra a un otra loca. “Nos debe separa.” – el ia anunsia en un sera, reveninte del site. “Los opina ce difusa de asi es tro perilosa. Tro fasil per deteta, los ia dise.”

Pierre ia regrete la parti del coabitor joiosa, ma la avenis nova no ia permete ce la vive deveni monotono. Los ia secute an la renunsiores con pel la plu spesa, los ci ia instala se en la tempora de gera ja en acorda sur un situa permanente.

Tan bela ia es acel soldi clemente en Marseille, la dia 8 de novembre 1942! Ja en la temprana de posmedia, totas ia sabe sur la atera de un armada esuan en Africa Norde. Tota fases ia deveni subita plu luminada; an la renunsiores crostida ia surie radiante alga otimisme.

Per multes, an tal, pos la zelo prima, un ombra densa de ansia e noncalmia ia oposa la joia del informa nova. Multes ia recorda ce los ave un relatada o ami en Africa Norde, aora esposada a tota acasos de gera. E la plu realistes ia divina ce de aora tota relatas con Aljeria e Maroco va es interompeda, ce la barcones de acel paises no va trae plu asta Marseille la recolies de Africa, “an si” – los ia ajunta amarga – “la benes ia es nunca per nos, sempre sola per la fridolines!”1

Pos la susede del soldatos esuan, la reata deutx ia es rapida. Ja en la dia 12 de novembre la soldatos deutx, pos invade la Zona Libre de Frans, ia entra marxante a Marseille, no ruidinte, provocante, vinsente, ma con multe discretia. Firma, an tal.

Par invita de Sr Santerre, Pierre ia vade en la sera seguente a la taverna peti manejada par Louisette. Direta el ia vide ala Sr Santerre, ja con du otra persones, instalada en la peti sala ladal. El ia vade per junta se a la grupeta.

“Senta con nos!” – la vea ia proposa, e, como si per presenta los, el ia indica la tablanes – “Los es amis!” – sin presisi plu. Pico pos pico ancora cuatro otra persones ia ariva, entre ci Pierre ia reconose la xef de polisia del distrito Santa Giniez.

“Seniores,” – la vea Santerre ia deside, e sua mano brunida par sol ia cade plana sur la table – “nos pote comensa. Lo va es corta. Louisette! Per favore, clui la porte e atende ce no escusa disturba nos!”

“Nun va disturba vos, Sr Santerre. La clientes prefere resta sur la teraza.”

“Amis,” – la vea ia comensa – “vos conose la avenis resente. Tota permete ce nos espera ce pos corta la fini va veni. Plu ca sempre nos debe aora aida de interna los ci batalia esterna. Ma con atende duple! La deutxes ia invade nosa zona. Los ia veni con sua polisia. Me no sabe cual taxes on va reserva a nos, ma me sabe ce cadun de nos va fa sua debe. Me ia asembla vos car lo ia pare a me usosa ce vos conose lunlotra par fas a la min – no par vosa nomes, profesas, cualias de vive – plu bon ce no! Lo cual on no sabe, on no pote sperde, an si mera contra sua vole. Cisa lo va es usosa nel cascade de avenis ce nos reconose un ami fidable. Esta es tota cual me ia vole dise. Aora nos va revade a nosa cosas, ma no en grupo. Pico pos pico, como nos ia veni …”

Esta recomendas sur cautia aumentada no ia es sin ojeto, car, pos la ariva del soldatos deutx, la militia franses, con la tolera bonvolente del governa en Vichy, plu zelosa ca sempre, colaborante con la Gestapo, ia xasa la partisanes del “rebelor” de Gaulle, la amis del SUA, la amirores de Libria; los ia persegue no sola la iudis, ma ance los ci ia acorda per proteje la nonfortunosas xasada. Denunsiores profesal ia abri oios atendente.

En se mesma, la presentia de soldatos deutx ia es min disturbante ca on ia preteme. Bien bon – lo ia fa un pica desplasente a la cor cuando scuadrones deutx ia fa pasos regular sur la strada xef e Pointe Rouge, scandente la ritmo pesosa de un canta militar; lo ia ofende la senti de dinia del siviles stante en filo pasiente per un tram, jeneral ja tro plen, cuando a la momento ultima los ia vide, en ariva corente, alga soldatos deutx ci – mera par la direto del plu forte – ia ocupa la locas final sur la tram e ia lasa la espetores a espeta plu. Ma jeneral la siviles e la deutxes ia fa sua vives a lado de lunlotra. Ance esta ia deveni un rutina.

De aora Pierre ia ave un plu modo de ativi en la servi del promove resistente. Con sua sabe del lingua deutx, el ia visita la tavernas peti sirca la porto, do el ia es un oservor de vide clar cuando membros pico enebriada del Kriegsmarine2 ia vanta sur sua atas eroin. Sempre usosa es conose la “a do” e “de do” del barcones sur la mar.

Sr Santerre ia es ance curiosa sur acel soldatos ci ia veni, con la saison plu clemente, per abita, como si per tempo libre, en casas comandada longo la borda de mar, entre Parc Borelli e La Madrague. Ala on ia ave series de soldatos consistente de elementos durida del fronte, alga fatigada, e a otra veses jovenes peti, apena sufisinte vea per servi militar.

Jeneral los ia resta sur la borda de mar solosa tra sola du o tre semanas. En acel periodo los ia eserse poca, ma ia bani multe en la Mediteraneo e ia bruni sua corpos con deleta evidente. Cuando los ia veni sur la plaia sola como individuas o en grupos de du, los ia asosia volente con la publica sivil e lor oios ia devora la femes capelnegra del sude, de ci algas no ia resta nonimpresada. En pantala de nada la gera aspeta diferente. Cuando los ia veni en scuadrones, par comanda, en filos neta, los ia formi du linias fasante la mar, ia desvesti se par la mesma moves, e ia lasa sua uniformas coreta pliada sur la arena pos duples de botas cual sta reta en un linia como un corda tensada.

Ala Pierre ia ave a veses la posible de oia acaso conversas interesante e an parleta con alga de los.

Ja en Paris el ia es abituada a compra jornales e revistas de lingua deutx. El no ia vole perde la profita de sua tempo en Berlin. Ance en Marseille el ia continua la abitua bon. De cuando la deutxes ia es en Marseille, on ia trova ala, en la cioscos de jornal del site, ance Das Reich, la jornal de Goebbels. Pierre ia sabe leje lo con comprende. El ia sabe interprete alga tazes e conclui del tono jeneral la state del asiones de Sr Hitler.

El ia leje tota, multe consiensosa, e no ia iniora contribuis leteratural del reportores a la fronte. Tal, en un dia, el ia leje sur la atas eroin a la fronte rusce de un Paul von Bastrow, un spesialiste en la destrui de tances oposante. U ala, el ia pensa sin pausa, ancora un person ci ia resta en la tradision de acel familia bela ci ia dona a Deutxland tan multe soldatos!

La tatica de Pierre ia es simple. El ia reclina sur la plaia con Das Reich, de formato grande, estendeda ante se. Cuasi sempre el ia catura instante sua pex. “Gibt’s was Neues?” – Alga cosa nova? – “Was sagt Goebbels?” – Cua Goebbels dise? E on ia parleta …


Entre la persones presante ante la tables del ofisiores de rasiona de Pointe Rouge, un om vestida como pexor ia negosia stimulada con los ci sta ante el en la filo: “He, ami, lasa ce me pasa; me no va prende multe tempo; me debe mera transfere un paper al ofisior ala.” E tal la om ia progresa de grado a grado asta pote dona un letera peti a la mano de Pierre, disente: “U asi, senior ofisior, la documento solisitada!”

Usual, en la developa del formales rutinal, Pierre no ia leva sua regarda a sua “clientes”. Pos fini con un, el ia estende macinal sua mano a la seguente per reseta sua paper de permete, ia prende de un cavaleta portascafalin ante se la cartas de colores diversa, ia conta los e ia transfere tota a la person espetante, per ocupa se con la anelo seguente en la cadena, e tal continuante. La cavaleta ante el ia es alga alta. Lo ia fa un rol de scermo o, plu presisa, de parador entre la laborores e la publica.

Usual el no ia leva sua regarda, ma pos acel “U asi la documento solisitada!” el ia regarda, car el no ia recorda solisita alga documento en pasada. El ia reconose la fas del pexor. El ia vide esta om, a pico de menses pasada, en acel consenta silente su teto de Louisette. Instante la om ia ginia complis a Pierre e, pos leva du ditos de saluta a sua xapeta, el ia desapare sin parla plu.

“La seguente, per favore.”

“Senior ofisior, esce me pote ja reseta aora mea biletas per la duimense veninte? Car me debe viaja a via e no …”

“Nonposible! Tu va debe solisita los del maneja en cui distrito tu va trova tu alora. La seguente …!”

La dia ia progresa tro lenta. An con sua serenia esterna, Pierre ia es ansiosa. Esce senior Santerre ia condui sin cautia? Esce algun ia denunsia el? Esce la polisia ia trova en sua casa la lista de sua colaborores? Nonprobable. En cualce caso Pierre va debe atende bon. En acel sera el ia clui con cura spesial tota portes e fenetras de Pescadou. El ia vade a leto sola pos colie sua posesedas la plu nesesada e la bolson grande cual el ia porta en sua escursos tra la montania prosima.

Sua oreas ia abitua ja longa a la ruidos de note del ambiente. La cuaci, cuasi sin interompe, del peti ranas verde en arboretas de sua parce ja ia disturba el no plu, como ance la pia del sicalas parlosa. La note ia es clemente su sielo clar. Pierre ia es fatigada. El ia adormi en lisca calma. E la dia nova ia leva, un dia como multe otras. Mercurdi, la dia 5 de maio, 1943. Un dia como multe otras …

En la ofisia la labora ia es min urjente. Cuasi tota enscrivedas ia ave sua biletas nova. La flue ia redui. Aora sola persones plu pasiente ia veni, per cosas estra la rutina comun. Casos de cambia de adirije, o de anunsia ce pos corta on va deveni un madre. Esta dona un direto de plu rasionas. O de anunsia un mori. Tal es la vive. Algas parti, otras ariva.

En la posmedia, a un ora ante la clui del ofisia, “la seguente” – el ia es un fem – ia transfere a la mano estendeda de Pierre sua carta de identia e ia demanda: “Esce asi per enscrive? Me ia ariva sola oji.”

“Tu abita nel distrito Pointe Rouge?”

“Si, Hôtel Fleuri.”

Pierre ia desplia la carta de identia. Lo no ia es la “carta nasional” comun franses, ma un de acel cosas verde con plur partes pliable cual la autoriosas franses ia dona, ja ante la gera, a refujadas stranjer ci desira un abita fisada en Frans. Pierre ia comensa scrive: Carte numero 70748, prefetia de Lyon (Rhone) – Balkenwirth …

Pierre ia senti un avalanxa sofocante sua cor. El ia debe clui sua oios per un momento. El ia luta per retrova sua respira. El ia crede ce el desmaia. Suo ia marca sua fronte. El no ia ave coraje per regarda la fem ante se. Lo pote es mera un coaveni, un similia de nomes. El ia leje plu: Annemarie Katharina, vidua de Erich Bastrow – on ia omete la paroleta de nobilia! – naseda en Berlin-Schöneberg en 15 otobre 1895 …

Pierre ia vole salta, cria, presenta se. Par ambos manos el ia saisi sua table per mestri sua stimula. El no ia es solitar. Ancora on ia ave plur persones en la sala, estra la tre colegas a sua lado. De table a table, tota pote oia la parla. Aora el ia leva sua oios a la fem. El ia es ocupada per xerca alga cosa en sua bolsa. E aora no duta ia es plu posible …

Stante ala ia es Annemarie Balkenwirth! Plu vea, si, plu fema, ma la mesma. Simple vestida, en veston tailleur clasica de pal gris, de stofa de ante la gera, con bereta blanca apoiada sur sua capeles blonde. Pierre ia nota no detalias. El ia reconose la fas oval con sua cualias egal, aora plu forte siniada, la fronte alta; lo ia ave alga plietas. No duta, Annemarie sta ala! El no ia sabe cua el debe dise, como el debe condui.

Muda el ia reprende la pen. Sua mano ia trema en scrive plu la formulario de rejistra. El ia copia como un automata. Profesa: curor … e el ia scrive, nonconsensa cua el scrive. El ia debe evita aspeta riable. No melodrama asi. Aora el ia deveni capas de pensa a un scema. Sola difisil el ia pote rena sua sentis. Ma el va debe.

E si subita la fem ta reconose el? Nonprobable! La pensas de Annemarie es tan distante de un tal encontra. E Pierre ia cambia plu ca el. Sua capeles ia rari, alga filos gris ia entra cuieta. E el ave bien un barba covrente sua mento intera e partes del jenas … A tre veses el ia debe reconta la biletas, e ancora el no ia es serta ce el no ia era.

“Asi, seniora, es tua paperes. Asi es la biletas per la periodo corente. Tu es enscriveda en esta ofisia.” Ance sua vose ia trema.

“Multe jentil. Grasias, senior.” El ia turna a via.

Aora el ia debe ata sin perde tempo. Annemarie ia es apena estra la sala cuando Pierre ia saisi de sua table un paper acaso e ia dise a sua colega: “Bastiani, sustitui per me per un momento. La seniora ci veni de sorti ia oblida esta paper!” Sin plu esplicas el ia xuta se del sala, tra la coredor peti e a destra, longo la sola via gidante a la strada xef, sirca cual la cuartales abitada ia grupi. Ma el ia vide nun. Esce la intera ia es mera un sonia? Un alusina?

El ia para sur loca e ia debe apoia se contra la mur del construida. Cuasi el ia comensa plora, como un enfante ci ia creve la bola delicata de sapon cual ia pare firma tenida en sua mano. Tra un secondo el ia es tormentada par un impresa penetrante ce el veni de es tan tocable prosima a sua idol desirada ce el ia nesesa sola move pico un dito per oteni completa lo, e el, tan fol, ia lasa ce la aveni unica evade per sempre!

La apare de alga persones a la fini del via ia secute el de medita nonativa. El ia revelia a la real. Lo ia es nonimajinable ce Annemarie ia ateni tan rapida la strada xef. Serta el ia turna a un otra dirije. La sola otra posible per sorti ia es pos la ofisia, do un vieta apena usada gida a la mar. Lo ia es tipal usada par sola un pexor fretante o enfantes en sua juas de asconde.

Pierre ia core a lo. Coreta! Annemarie ia pasea longo la mur basa de proteje supra la inclina presipe cual cade vertical a la mar. Annemarie ia vade con fas turnada a la spetaculo del mar, a la gavotas planeante supra la acuas, a la isolas rocosa en la golfo de Marseille, a acel libria grande cual conose no otra limita ca un orizon sempre fujinte. Ma Annemarie no ia para. El ia continua en sua via.

Pierre no ia pote plu restrinje se. El ia clama: “Madame Bastrow! Madame Bastrow!”

Cuando el ia turna, Pierre ia jesti a el, mostrante la paper. El ia reconose la ofisior sin esita. Sin esita el ia suposa ce el ia oblida alga paper e ce la om trae lo. El ia fa alga pasos de reveni. Prosiminte, Pierre ia balbuta: “Excusez, madame Bastrow …” – e Annemarie ia es surprendeda ce en Frans on ave un person ci pronunsia coreta sua nom, sin sona la W final. Vera, esta letera, en nomes propre deutx cual fini con -ow, resta silente.

“Ai-je oublié quelque chose?”3 – el ia surie a la ofisior jentil, e sua jenas ia formi la indentes plasente de sua jovenia. Linias de plietas ajuntada ia pote fa no plu ca asentua ancora plu lor encanta.

“Erkennen Sie mich nicht?”4 – Pierre ia demanda, reteninte sua respira.

E instante Annemarie ia esclama: “Pierre!” – como un ai, o un au, o un sona de estra la mundo. El ia senta cadente sur la mur basa. El ia trema en tota sua corpo. “Pierre, Du! …” – ma la om ia dise “Sie” a el. El ia roji jeminte, aora marcante como elo la distantia: “Sie, Herr Touchard!” Noncapas de crede.

Mera per serti ce el no sonia, el ia regarda Pierre par oios grande cual conteni un espresa de joia, espera, ma ance teme, vergonia e despera. Poi Annemarie ia plora. El ia plora profonda, secuteda de spasmas convulsante. Dolente. Joiante. Sufrinte. Pierre ia senta a sua lado, nonconsensa de lo cual el fa. Sua braso ia ensirca la spalas del fem. Sua trema ia comunica a el. El ia vide la larmas fluente sur sua jaca. Sola aora el ia nota ce del plaza peti on regarda los.

“Cuieta, Annemarie, cuieta! Esce tu no es contente ce nos ia encontra lunlotra?” El no ia sabe cua el debe fa.

“Pierre!” – Annemarie ia suplica. “Me debe raconta tota a tu. Pierre, tu debe escuta me, tota, tota. Judi me sola a pos.” El ia atenta seci sua oios.

“Ta ce nos no esposa nosa emosias al curiosia avida de un publica stupida. Annemarie, cuieti. Nos va resta amis, si? Ma me parla bien franses, tu comprende, no?”

“Si, Pierre. Parla plu. Lo es balsam per mea feri.”

“Escuta, Annemarie. Nos no pote resta asi. Me debe revade al ofisia, ma mera per corta. Me va reveni direta. Entretempo tu va vade per lava tua larmas a via, si?”

“Si, me abita multe prosima. U ala la otel peti. Me va espeta tu ala.”

“No nel otel. Pasea sur la plaia. La via asta Montredon es cuasi sin person. Tu va trova me ala pos pico de minutos. Aora plora no plu, cara! Me va reveni direta!”


La Hôtel Fleuri, un casa multe modesta, ia es amirable situada a estrema del plaza peti, como balcon supra la mar. Tota sua fasada ueste ia regarda la mar. En sua tempo, pintida en colores joiosa, lo ia es un loca de encontra per persones festante la fini de semana, ma ja longa la ventas e neblas maral, en satura salosa, ia leca a via la frescia del colores cual, par causa del manca de pinta en tempo de gera, on no ia pote renovi. En tota tempos la abitores del otel ia ave la abitua de seci, con nondiscretia comun a tota paises sude, sua vestes lavada en la fenetras, e serta esta ia basi par un plu grado la categoria del otel. Ma multe probable Annemarie no ia pote trova un otra abiteria. Plu, la Hôtel Fleuri ia es conoseda como un loca limpa, e sua posesores como comersiores jentil.


Pierre ia pasienti sur la via supra la borda de mar, pos la casas ultima de Pointe Rouge. El no ia pote sta nonmovente. El ia fa vades e revenis sin sesa, interna tan secuteda ce el no ia pote teni sua pensas juntada. Cadenel, un pexor vea, ia pasa inclinante sua xapeta; Pierre an no ia persepi el. El ia vide sola Annemarie. Ela ia veni a el con pasos fasil, cuasi corente. El ia freta per encontra ela.

“Annemarie!” – el ia rie tra joia enfantin. “Tu ia fa tan bon par dise tua nom nel ofisia! Dise ce me no sonia!”

“Ance me no pote crede lo! O, Pierre!” El ia apoia sua testa sur la spala de elo. “Pierre, lo es urjente ce me raconta tota!”

“Tu no es tro fatigada? Ta ce nos pasea pico, cisa?”

“Si! Ta ce nos pasea, longa, longa, con lado a lado, a distante, solitar. Me nesesa pasea a tua lado.”

“Me es tan felis! Ma de do tu veni? E perce a presisa asi? Me no sabe do me debe comensa la demandas.”

“Me veni de Lyon. Ala me abita. Sur acel a pos. Me ia ariva sola oji, en posmedia.”

“E en presisa esta distrito del site!”

“Me ia oia ce Paul es asi.”

“Paul? Ci es Paul?” Pierre ia represa en se un jerme de jelosia subita.

En loca de responde, Annemarie ia plora jeminte: “Pierre, me no sabe do me ta comensa. Me desira ce tu comprende. Me no ia ave tempo per ordina mea ideas. Bon, sabe. Paul es nosa fio.”

“Cua?? Annemarie! Cua tu dise?” Pierre ia petri cuasi. Sur loca. Los ia pasa ja, sin vide lo, la fortres maral de Montredon, un tipo de forteria jigante, construida longa ante la gera sur tereno alta e rocosa. Aora un garnison deutx ia ocupa lo. De ala la via ia cade a su, en forma de scalera, asta la nivel de mar. Multe petras larga, lisida par frota de ondas en notes tempestosa, ia proposa aora se como bancas peti. Pierre ia respira avida, tan forte ce sua peto dole. “Annemarie, ta ce nos senta asi. Annemarie, ci es Paul?”

Annemarie ia comensa plora. Spasmante. Sanglotante. Final el ia dise: “Tu debe sabe tota. Lo es orible. E tu debe jura ce tu va crede me, ce tu va crede cada parola; si no, me prefere vade direta a via e reafoca en mea solitaria.”

“Raconta. Sin depende de avenis pasada, aora nos es du. Tu no va resta solitar. Ma raconta!”

Los ia senta a lado de lunlotra sur un petra larga, a la mar. Pierre no ia interompe el, o, si esta ia aveni, lo ia es sola per emete un simpatia compatiosa. Sempre plu firma el ia teni de ela la mano.


Pos ce Pierre ia parti de Berlin en acel agosto tumultosa de 1914, Annemarie Balkenwirth ia resta solitar con sua madre. Sirca el tota ia cambia. La familia ia es separada. Relatadas, amis, conosedas ia desapare pico pos pico. La gera ia instala se. Cada dia ia trae emosias nova.

Como cuasi tota sua cameradas fema, ance Annemarie ia es empleada como bonvolor del Crus Roja. Par interveni de sua padre, un ami personal del dotor xef en la ospital de garnison de Spandau – prosima a Berlin – Annemarie ia entra ala como curor. En acel epoca, la clan intera de Hugo Geist ia vole asoluta deveni soldatos. Esce Erich von Bastrow ia oia ce Annemarie va labora en Spandau? Esce lo es mera un acaso? Erich ia es enscriveda en la rejimento gardante 5 en acel urbe.

“Sempre cuando el ia ave un ora libre, el ia core pos me. Tu recorda bien ce el ia cortea me, e tu sabe ce nunca me ia pensa seria de el. No cosa ia tira me a el. Nunca. A ves, el ia entra ance a mea casa e ia proposa, ante mea madre, ce nos promete nos a lunlotra ante sua vade al fronte. Tan tormentosa acel ia es per me! Car alora me ia sabe ce me va es un madre e me ia vole cria a la mundo ce la padre de mea enfante es Pierre Touchard. Me ia vole defia lor stupidia patriota. Ma me ia debe taze. Me ia comprende mea miseria. Silente me ia porta mea secreta, tra dia pos dia, solitar con lo tra notes longa, e tu, Pierre, tan distante. Do? Frecuente me ia despera e ia desira mori ante la ariva del dia …”

A comensa de novembre, a un dia ante la marxa de sua batalion a la fronte rusce, Erich von Bastrow ia veni a Annemarie per dise adio. Denova el ia insiste. La fem joven ia senti ce el no pote condui nonjentil; el no ia pote – como el ta desira – a un ves per sempre descoraji subita esta om joven ci vade a gera. El ia broma: “Reveni como un teninte. Poi on va vide.”

Pos esata du semanas, Erich ia reveni ja del batalia. El ia reveni, en tren medical, grave ferida par un baleta de fusil a la rejion pulmonal. On ia transporta el a la ospital de Spandau, sua urbe de garnison. Direta cuando el ia pote, el ia revela sua presentia a Annemarie e ja en sua visita prima, parlante con esforsa, Erich ia presenta un grande desira virtuosa per sposi el.

Serta el no ia es consensa del manca de espera per sua feri. La dotores ia declara ce el es nonsalvable. En la brilia febrosa de sua oios, la moria ia parla ja. Ma plu sua state ia mali, plu firma sua idea de sposi ia fisa se, como si, par acel lia con un esente joven e sana, sua cor rompeda ta pote reforti. La curores-colegas de Annemarie, ocupada en labora per Erich, ia suporta sua desira: “Senioreta Balkenwirth, tu ta debe, par consiensa patriota, no refusa la felisia final de un soldato morinte.”

La dotor xef del ospital, un ami de sua padre, ia consela Annemarie: “Me ia oia ce tu es ja longa amis bon. El es vera encantada cuando el parla de tu. Si on no ave causas personal grave contra un tal uni, pur formal en pasa, tu ta debe sede a la suplica de acel xico. Me no dise ce, par aseta, tu va aida sua resani. Regretable nos no va pote resani el, ma al min el va mori sin tormentas, car la xico sufri multe plu en modo moral ca en sua corpo. Considera acel, Seniora Balkenwirth. Sola petras, en esta caso, ta es sin compatia.”

Conselas e insistes no ia vinse la oposa de Annemarie, an no la informa ce la familia von Bastrow va contenti vidente esta sposi. Pos un intervisa longa con la madre de Erich, Annemarie ia resta emosiada de cor par la angusa de acel madre, ma el ia pote promete sola ce el vole ancora considera. E …

“O, Pierre! Lo es tan difisil per confesa como me ia ata! Me ia es solitar, total solitar, abandonada, ensircada par persones ci no ia pote comprende mea situa, ci ta lansa petras a me si los ta sabe …”

“Cara,” – Pierre ia dise – “reposa pico. Silenti per alga momentos …” El ia ave oios rojin e larmas en la vose. Ma Annemarie no ia pote taze plu:

“Lo es urjente per me ce me libri mea consiensa. Acel ia es mea fali, mea peca, la peca de mea vive. Me ia es sin enerjia, sin nervos; me no ia pote plu luta, me no ia ave plu la coraje per defia la moralia burjes, per fasa lor prejudis. Me no ia vole ce on lansa petras a me cuando me porta nosa enfante. Me no ia vole ce mea bebe nase nel ambiente nonlegal de un fem rebelante. Me ia vole per el la comforta de un casa bonordinada.

Me no ia ave la coraje de resta un madre nonsposida; mea familia no va debe vergonia sur me, an si la ariva de mea enfante va fa ce on suposa ce nos ia previde lo … En un epoca en cual cada aveni puxa la presedente a via, la criticores malvolente ci calcula la menses va oblida sua interesa a mea caso. Mea madria veninte ia nesesa calmia de mente. Pierre – me ia sede. En la dia 3 de desembre 1914, nos ia es sposida ante Dio e la popla, longo un rituo con formalia la plu simplida, en la ospital de Spandau. E ja pos des dias Erich ia mori …

En 6 maio 1915 – me recorda ancora ce lo ia es un jovedi – nosa fio ia nase, en la vila peti Grasheim, a do me ia retira me con mea madre. Me ia desira ce nosa fio peti ave la nom Pierre, como tu, ma en acel tempo esta ia es nonposible. La forma deutx Peter no ia plase me. Per resta tan prosima como posible, me ia fa ce on batiza el como Paul. On festa la du santas en la mesma dia, no? U ala mea istoria. La familia Bastrow ia es nunca interesada sur me o mea filo.”

Annemarie ia dise tota en un sola flue. Aora, librida del petra grande sur sua cor, el ia surie a Pierre, plen fidosa tra sua larmas. Per responde, Pierre ia tira el a se e ia besa sua jena. El ia pare ancora fantasiante.

“La dia 6 de maio …” – e pos un silentia corta – “la dia 6 de maio en 1915 … Doman va es la aniversario. Paul ave ja 28 anios! Tan misera!” El ia debe forsa se a aseta ce el ave un fio. Futil el ia xerca cualce punto firma per lia a lo un imaje de sua fio. Futil. Ancora Paul no ia esiste per el. “Tan misera!”

Annemarie ia dise: “Si, el va ave 28 anios doman. Par esta causa me ia veni asi. El ia scrive resente ce el es con sua rejimento …”

“Un soldato deutx?” – Pierre ia interompe. El ia comprende instante la asurdia del demanda e el ia solisita: “Continua, Annemarie! Me es stupida!”

“Tal me ia descovre ce sua rejimento ia es retirada del fronte rusce. Tota de los ia nesesa forte reposa. Asta du dias pasada, Paul ia es asi, en Pointe Rouge. Per esta razona me ia veni. Ma oji en posmedia on ia informa me ce Paul ia vade per alga tempo en Istres. Per servi, los ia dise.”

“No distante.” – Pierre ia oserva, e ambos ia silenti. Annemarie ia senti ce alga cosa turba Pierre. Sua mano ia toca lo de elo.

“Me comprende. Lo no plase tu ce tua fio es un soldato deutx. Esta es la ironia del fortuna. Cara … comprende … Un rio no pote no segue sua via de flue. Cuando Hitler e sua bande manica ia veni a potia, me ia fa lo cual me ia pote. Ma an persones matur, capas de segue sua propre via de pensa, ia sede a lor propaganda – tan plu la jenera joven! En acel tempo Paul ia ave des-oto anios. El ia es un studiante.

An con mea esforsas la torente ia tira el a longo. Tu no pote imajina como me ia luta contra la ostina intera de un madre ci vide sua fio afocante en un vortis. La flue ia es tro potiosa, multe tro rapida. La Partito – o, ma me odia tan forte acel bestia monstrin! – la Partito ia engoli mea filo, ia veneni sua mente. Me no ia vole aseta mea defeta. Me ia vole reprende mea fio. Nosa fio! Tro tarda. La xico ia rebela contra me. Mea parolas ia colpa el como desantis blasfemante contra sua ideolojia. Pierre, lo es noncredable … Me debe dise tota a tu …”

El ia sanglota e sola pos alga tempo el ia pote parla plu:

“El ia menasa denunsia me! Mea propre fio ia stranjeri de me! E an tal, sempre, sempre – me jura lo – me ia labora per eleva el tal ce nunca tu ta debe vergonia sur el. La Partito es plu forte!”

Pierre ia interompe: “Esce el sabe ce me es sua padre?”

“No. Ancora no.” – Annemarie ia confesa. “Pardona me si me no ia revela tota a el. Lo ia es difisil. Vide, nos ia vive en casa de mea jenitores. Mea padre, ruinada par la infla pos la gera, ia es alora un dotor nel servi de un clinica privata en Heidelberg. El ia aseta acel posto afin me pote fini mea studias en la universia ala. Paul ia es mera un bebe. Su garda de mea madre, el ia crese nel crede ce sua padre ia mori a comensa del gera. Me no ia pote … me no ia osa aranca el – e mea jenitores – del comforta de mea menti prima. Ma me ia promete me ce me va revela la vera intera a Paul cuando el es dudesan.

Ve! Entretempo la governa nazi ia instala se. Lo ia catura mea … pardona! … nosa fio e ia fa un zelosa ance de el. Considera ce acel xico ia conose nunca a sua lado la apoia amin de un padre. Pierre, nos ia es alga encargada … An si nonvolente, nos es culpable. Me ia senti en acel epoca como la xico stranjeri de me. E me ia debe taze plu sur mea secreta. Alora lo no ia es la bonmomento. Paul no ia es sufisinte matur per asorbe mea confesa. Acel ta es un desastre per el.

E en 1936 – mea jenitores ia mori ja, ma me ia gania mea vive como dotor en Darmstadt, si, me ia deveni un dotor a des anios plu temprana – me ia ave difisiles par causa de mea disposa antinazi. Me ia comprende ce mea carera ia ariva a sua fini. Mea libria ia es menasada. Me no ia aseta rampe su lor judi. Me ia migra a Frans e ala me ia resta asta aora. Paul ia es alora un cimiciste joven e ia trova un posto en alga ofisia de stato sur inspeta de nurintes. De 1936 me no ia revide el. Nos de alora ia coresponde sola rara.”

Annemarie ia es consumada. Pierre ia flota sin dirije sur un mar de pensas ajitada. Ultima el ia parla sin tono: “Mea testa jira! Annemarie, mea vive ave subita no sinifia, o lo ave un sinifia cual me ancora no ia trova. Lo pare a me como si un tapeto majiosa ia vola me a un pais nonconoseda do la persones ave fases strana. Como sorti? … Nos ta pasea alga?”

“Si!” – el ia acorda volente. Atentante un broma, el ia ajunta: “Me ia airi mea alma, aora me va secute mea corpo ance!” – El ia vade asta la mar multe prosima, ia empapa un teleta en la acua clar e ia refresci sua oios.

Como posible, los ia evita stradas poplada. Solitar los ia migra sur vietas capris, asi asta cuasi en la mar, asi entre peti rocas blanca, asi tra la polvo de terenos secida, sin interesa a la majestia del panorama. A sola un o du veses, arancada de sua meditas, Annemarie ia para subita per joia: “Pierre, lo es tan deletosa!” Ma los ia ave ancora tan multe detalias per intercambia!

Fatigada, los ia ateni Goudes, un vileta de pexores. Los ia fa la come de sera su teto de Isnard, un peti taverna amirable situada cual ia sabe salva sua reputa, sur cosini gloriosa, del tempo pasosa plu felis a en la epoca de gera. Ma la du visitores strana ia nota apena cua los come, tro ocupada par sua propre cosas. Ambos ia es vera avida per concista, par paso pos paso, la tera-de-nun vasta cual estende entre los de 1914 asta 5 maio 1943!

Per revade a Pointe Rouge, los ia segue la via de veculos. Lo ia es ja oscur; los ia es la sola paseores. Ancora los ia intercambia zelosa fatos e datas de sua vives, cual cadun ia comunica no en serie cronolojial, ma longo recordas en la momento, asi per responde a un demanda, asi per presisi un situa, asi per justi un deside. De esta pesetas, presentada plu o min acaso en la conversa, los ia pote, an tal, pico pos pico, asembla la mosaica de sua esperias xef en la dudes-nove anios pasada. Aora Annemarie ia sabe par cual causas Pierre prefere es nomida Sr Bouchardelle.

La via prosiminte a La Madrague ia puxa se entre du linias de casas desenvolvente cuasi noninterompeda e reta asta Pointe Rouge. Ancora multe abitores de acel cuartal de laborores, no desirante enclui se en salas peti, ia dormeta ante sua portes, sur troterias tan streta ce Pierre e Annemarie ia debe frecuente devia sua pasos per no pasea sur persones sentante. Los ia vade plu en silentia. A la bolevar Grotte Roland los ia entra par turna e ia trova pronto la solitaria nesesada.

Pierre ia parla ja sur sua dole sentida cuando en 1920, pos la gera, en loca de sua responde espetada, sola sua propre letera ia reveni, con informa del posteria: “Nonconoseda a acel adirije!” Perce ela ia atenta nunca retrova el?

En acel epoca Annemarie, an si profonda anelante sua amada, no ia ave coraje … El ia vergonia sur sua culpablia. El no ia osa presenta se ante Pierre como Sra Erich von Bastrow. Sua condui ia es tro simil a tradi. Esce Pierre ta crede el? La sola solve per el ia es lansa se repentinte a sua pedes. Ma un tal sena ta aspeta melodramosa, no? Barata como un ben de bazar. El ia comprende ce Pierre no va pote crede. No! El ia deside porta solitar la carga de sua vive asta la fini. Solitar con sua secreta.

“Annemarie!” – Pierre ia parla lenta, cuasi rituin – “me jura a tu ce me duta an no un de tua parolas. Me retrova en tu la mesma person tan pur como me ia lasa tu en acel sera de agosto en 1914. Ance me es culpable. Aora me conose tua miserias pasada, e tu – mea vive sin joia. Ta ce nos clui aora acel libro, cual me vole nomi La Cronolojia del Tempo Perdeda. Ta ce nos vide aora como nos pote la plu saja organiza nosa futur.”

Los ia sta ante la entra a Pescadou. Lo ia es apena la ora 10 de sera; ancora no tarda en acel dia plasente clemente de maio. Los ia entra.

Annemarie ia mervelia a la posa neta del abiteria del nonsposo. El ia avidi sur esta caseta a media de un parce, tan prosima a la site e, an tal, tan distante de tota ruidos esterna. Tan bon ta es crea asi sua nido, iniorada par la mundo! E prepara se per domanes plu felis!

Pierre ia vade a la cosina peti per infusa te. (De ves a ves Sra Bartoli ia es tan bon per retrova un paceta de te en un caxeta oblidada!) El ia escuta subita. Un presensa subita e xocante ia inonda el. El ia es pal como un corpo mor. Sur la strada, ante sua abiteria, un auto ia veni de para, rapida, con jemi grinsente de frenos. Annemarie ia persepi la cualias angusada de sua fas.

“Pierre? Cua es mal? Tu asusta me!”

Pierre ia reata con secute e ia susede aspeta calma.

“Resta cuieta! La Gestapo!5 Los veni per me. Me debe fuji. Atenta retarda, reteni los. Raconta … lo cual tu vole, cualce cosa, como nos ia veni a conose lunlotra, ce oji nos ia retrova nos … Dise ce me veni de sorti per compra sigaretas …”

No porte ia es securida. Ja la calculos del rua ia cruji su rasca de sapatos rapida. Ja colpas comandante ia bate contra la porte del caseta. Pierre ia catura sua bolson preparada e ia desapare tra la porte peti del cosina, gidante a la patio. Par un salta el ia sta sur la mur del stange de reserva, ia tira se a sur la teto del cabana, e ia lasa se a lisca longo la otra lado a sur la tapeto de agos del foresta de pinos.

Per un momento el ia resta ancora nonmovente, reteninte sua respira per escuta. El ia oia pasos firma sur la patio. Felis, el ia evade! Direta el ia vade per asconde se entre la ombras del troncos del arbores. Ma ala el no va pote resta. Pronto los va veni per descovre trasas posible. Lor canes va gida los. El ia es stonada ce los no ia bari ja plu temprana la via de fuji en esta dirije. Cisa los no ia conose la topografia de Pescadou.

Oiante no plu cosa, el ia vade furtiva asta la bolevar Grotte Roland. Con nas a nas el ia trova se contra un om veninte del bolevar. Esta om ia ave sur dorso un faxo completa de ramos verde. Pierre ia comprende. Un de acel povres ci vade secreta a note per axi lenio en la foresta. Lenio es custosa e rasionada. Ma ance povres nesesa coce. La om ia informa cuieta: “La militia patrulia sur la bolevar La Madrague. Plu bon si on no cade en lor manos mal!”

“Ance me no gusta los.” – Pierre ia responde, e sin plu el ia profondi entre la pinos, sempre asendente. Sua cor ia bateta febrosa. A borda del foresta el ia para. Cua el pote aora fa? Tota ia es silente. De distante on ia oia sola la cuacis cru del ranas. El ia reconose, nondistante, la loca de Louisette. Cisa ancora alga bevores consenta ancora ala. Plu saja es no vade. On xerca fasil en tavernas. El va asende ancora plu. Do la bolevar fini, el va pote traversa e entra poi liscante a la Rue Bleue. El conose la abiteria de Juliette, sua manejor de casa. Ala el va trova proteje. E va pote pensa.


Annemarie ia trema ancora, contra sua vole, cuando el ia abri la porte a la visitores de note. Ante el du omes ia sta, sivil vestida. Ma longo lor aspeta, grandia e disposa, el ia sabe instante ce Pierre no ia era en sua suposa. Los ia puxa el a lado e ia penetra, nonsolisitada, a en la casa. En ce la prima ia xuta regardas investigante sirca se e ia demanda – “Monsieur Bouchardelle?” – la otra ia inspeta ja la salas, la cosina e de ala ia vade sur la patio.

“Sr Bouchardelle” – Annemarie ia dise sin esita – “veni de sorti a sinco minutos pasada per compra sigaretas.”

“Un coaveni strana.” – la polisior ia burla. “Tu es sua sposa?”

“No. Un conoseda.”

“Mostra tua paperes!”

El ia estrae sua carta de sua bolsa. “Asi.”

La otra om ia reveni entretempo, reportante en deutx: “Nun otra pare es en la casa.”

Sin leva sua oios del carta de Annemarie, la prima ia informa sua colega: “La senior ia vade per compra sigaretas!” E turnante a Annemarie el ia continua: “Bon, con tu nos pote bien parla deutx, no? Tu persiste en tua afirma? Evita per tu un situa nonplasente!”

“Me pote ajunta no cosa.” – Annemarie ia dise.

“Esce a la min tu va clari, per favore, cua tu fa asi, completa solitar en un casa lasada?”

“Me ia veni per visita Sr Bouchardelle. A plu ca dudes anios pasada, nos ia veni a conose lunlotra en Berlin. Nos ia es amis. E en esta sera, total acaso, me ia retrova el como ofisior nel rasioneria.”

“Vide, vide, tan acaso!”

“On ave no cosa estracomun en la fato ce el ia invita me a sua casa.”

“La sola cosa estracomun es ce el no es asi.”

Annemarie ia prefere taze. Aora an un xasor tre ia apare: “Nun en la parce.”

La prima ia recomensa sua interoga: “Tu es deutx, Sra Bastrow?”

“Aora me ave no nasionalia.”

“Como esta es posible?”

“Me ia parti de Deutxland. Me ia migra.”

“Un idea strana per un fem deutx. Tu es iudi?”

“No.”

“Donce?”

“Me no ia acorda con la governa nova. Me ia prefere vive estra la pais.”

“Si tua ami ia vade per sigaretas, perce el ancora no ia reveni? On ave serta un tabaceria prosima.”

“Me no sabe. Cisa, reconosente vosa auto ante sua porte, el ia prefere no encontra vos.”

“Donce el ave un razona per asconde de nos, si?”

“Acel me no sabe. En esta epoca a veses an persones nonreproxable eleje evita la polisia.”

“Me regrete ce tu mesma va resta en relatas bon con la polisia. Tu va veni aora con nos. Finida asi!”

“Ma me es intera stranjer de vosa cosas … me no sabe … como vos ave la direto …?” Annemarie ia senti ce sua fortia abandona el.

“Avansa! La xef mesma va deside sur tu.” E du polisiores, firma suportante, ia tira el a via. A en la Citroën negra los ia puxa un fem plu mor ca vivente. La motor ia comuta; pos corta la Citroën negra e temeda ia desapare a la angulo prosima del strada. Sola alora Senioreles Bartoli, asta aora secreta oservante pos la covrefenetras de un sala supra la boteca de vejetales, ia osa relumina sua casa.


Tra tota la note Pierre ia tormenta forte se par reproxas nonsesante, en sua reclina sin dormi sur un peti leto pliable en la cosina de Juliette. Sua sposo, la pilote de tram, ia proposa se, direta pos la ariva de Pierre, per vade per esplora pico sirca Pescadou, ma pos corta el ia reveni con reporta ce militiores es postida sirca la casa.

El ia revade en la matina seguente. El ia debe, en acel dia, labora sola del sera. El ia pote reseta informas de Bartoli e ia reveni con la avisa, ruinante tota, ce la polisiores ia gida un fem a via del casa de Pierre, e ce de alora polisiores franses oserva constante la abiteria. Plu, el ia pote raconta ce, diseda par colegas de tram ci el veni de encontra, on verifia, a la Ronda del Prado, la paperes de tota pasajores viajante a en la urbe.

Pierre ia despasienti. El ia deveni stimulada. El no ia pote resta plu longa ascondeda sin ata. El ia debe fa alga cosa. El ia deside entra furtiva a la site. El ia vole vide Gérard Bourrié.

Juliette ia insiste ce el come alga. El ia refusa. La sposo de Juliette ia ave un idea: “Me va presta a tu un uniforma de tramor, e me va organiza con un colega asi ce tu viaja a la site como biletor. Tal nun va esije tua pasaporto. Ma …” – e un regrete sinsera ia sona de sua vose – “ma … difisil per fa! Tu es tro conoseda en esta cuartal.”

“Egal!” – Pierre ia deside. “Me vole risca esta via. Plu, me va rasa mea barba a via!” E el ia fa lo.

Tal, en ancora acel mesma matina, con grasias a la complisia de un tramor, Pierre ia pote, su un jaca uniforma de biletor, pasa nondisturbada tra la punto de controla a la Ronda del Prado. En un caferia peti a la Plaza del Prefeteria, un loca de reuni per tramores, el ia pote reapone sua propre vestes. Sin pospone, el ia rapidi a la ofisia de avocato Adoux, en la Cours Pierre-Puget multe prosima. El ia debe asoluta consulta Gérard Bourrié.

“Ta ce nos no ata sin considera.” – la avocato joven ia deside cuando el ia conose tota detalias del aveni resente. “Lasa lo a me. Tu mesma debe resta sempre a estra. Aora tu es marcada. De aora tua rol es asconde. Resta asi. No cosa va manca de tu. Fida me e resta cauta.”

Tro lenta la oras ia pasa. Asta torturosia la petra enorme, grinsente jirante, de autoreproxa ia molini la consiensa de Pierre. “Mea debe prima ia es salva Annemarie, dona a el la posible de fuji. Me ia inversa la roles. Como un coarde, me ia lasa el entre la manos del Gestapo!”

Gérard Bourrié ia reveni sola en la sera. A la demanda muda e temente en la oios de Pierre, el ia responde resomante:

“No despera! Ancora Sra Bastrow no ia reapare en sua otel, ma, al otra lado, ance la polisia no ia vade ala per investiga sua cosas. Esta es un indica ce los ave poca interesa sur el. No tal sur tua Pescadou. Bartoli ia vide ce ja en esta matina los ia porta valises e pacos a via del casa. Me no crede ce los va deteni Sra Bastrow. Ultima, sur cua los ta pote reproxa el? Ce el ia perde sua nasionalia deutx? Ma esta, en lor oios, es en se mesma un puni sufisinte. Resta serta ce los va libri el pos corta, probable esperante ce par el los va retrova tua trasa. En ajunta, tu ia dise bien a me ce el ave un fio en lor armada. Los va libri el!”

Longo la flue de parolas convinsente de sua ami, Pierre ia permete se a adota un espera calma. No longa. Pronto el ia revelia a sua ostina: “Los no va libri el. Me es culpable de tota. Lasa me, Bourrié! Me va vade a la Rue Paradis. Me va transfere me a lor manos.”

“Ami, razona pico. Razona! Los va aresta tu. Par tota metodos, an la plu cruel, los va esforsa per estorse de tu informas sur la promove resistente, e teninte tu, los no va nesesa plu libri Sra Bastrow como un tentante per recatura tu. Tu va fa a el, e a tu, un servi mal. No, Bouchardelle, no vaga en romanticisme de moda pasada.”

Pierre no ia responde. Cisa Bourrié ia dise coreta.

“Vide,” – Bourrié ia conclui – “tu sabe ce tu pote fida me e confida a me. Me parla como ami. Tu debe desapare de Marseille. Tan rapida como posible. An oji! Asi la tera deveni tro ardente per tua pedes. Tu ave amis en Ribérac, no? Vade ala. Su nom falsa tu va coresponde con me.”

“Acel es fasil per fa.” – Pierre ia dise con surie triste. “De aora mea nom falsa va es Pierre Touchard.”

“Bon. Me promete ce me va informa tu instante cuando me sabe alga cosa. Si posible en cualce modo, me va restora la contata entre tu e acel seniora, esta me jura.”

Pierre ia sede.

Pos cuatro oras, el ia sta en la coredor peti de un vagon de note en via a Agen, de do el va dispone un tren a Périgueux e Ribérac. Ancora sua regarda no ia pote tira se del sculta del Madre Bon, como los dise en Marseille, cual sta protejente sur la basilica Notre Dame del Garde. Un spetaculo de impresa tan majeste, acel eglesa sur la colina e, a sua pede, un mar apena respirante, nonmovente, estendente a sude asta la capo Croisette. Un campania tan pasosa! Pierre ia divina en distantia distante la casetas de Pointe Rouge …

La tren ia entra a un tunel. Finida. El ia vade per senta en sua comparte. La miseria!

“… car a un dia me ia enscrive me en la tabaceria de Louisette …”

1 Un nom cual, en la lingua franses poplal, como ance Fritz, sinifia “deutx”.

2 Marina de gera.

3 Me ia oblida alga cosa?

4 Tu no reconose me?

5 Geheime Staats-Polizei = Polisia secreta de stato.