Capitol 24
Como multe otra persones movablida, no sola entre la ofisiores, ma an entre la reservadas nonxevronida, per viaja a sua loca de movabli ance Pierre ia usa no la tren, ma sua propre auto. On bien no ia vole dona un crede seria a batalias sanguosa. Tota ia es mera un finje par Hitler. Pos la declaras de gera a el par England e Frans, acel senior va sobri, e serta pronto el va prefere discute sirca un table ronda ca sur la campos de batalia.
Entretempo, pos la proteje nonvinsable del Linia Maginot de beton fortida, acel colie noninterompeda de forterias multe moderna de Luxemburg asta Suiz, on va pote espeta sin ansia. Perce on ta lasa sua auto a casa si on pote usa lo per escursos a veses pos un linia fronte nonmovente e, spesial, per reveni plu rapida a casa pos esta movabli farsin?
Tal Pierre ia ariva en Châlons-sur-Marne con sua Citroën de 11 cavalos, comprada a sola alga menses pasada. Ala sua impresa ia es instante confirmada ce lo va es serta no un caso de un gera real. En la ofisias del autoriosas militar, un desordina bonumorosa ia rena. Nun ia desira conose Capitan Pierre Touchard. “Perce tu ia veni asi?” – “Asi es mea comanda de movabli!” – “Bon, prende informa en sala 4!” – “Ma me ia es ala. E los ia envia me a vos!” – “Nos ave no instruis. Reveni doman … cisa alora …”
Otra colegas ia trova se en la mesma situa. Ma los ia es min consensa de sua debe ca Pierre. Los ia vade sin esita moral per diverti en Paris o per reempapa en la atmosfera de sua familias, e ia reveni a sola cuatrodes-oto oras plu tarda.
En Châlons mesma, de matina asta sera, tota caferias ia es plen de soldatos nonocupada. Cuando los ia es fatigada pos senta tro longa, los ia ave aora a la min un ojeto de vive en sua carera militar, per dise: evita si posible encontra un superior per no peri un tribui de saluta.
Direta cuando los ia deteta un senior xevronida a alga pasos ante se, los ia senti un interesa subita e sempre asorbente a la benes esibida en esata acel boteca ante cual los sta, egal si la fenetra mostra sola vestes per femes, corpos de oveas resente matada o coronas de flores funeral de perlas e seluloide.
La ofisiores pasante sur acel strada ia ave a plu ca un ves la impresa disturbante, serta conoseda par cada combator de bove, avida per gloria, cuando, a media de un stadion briliante, tota bovones en serie refusa ataca! La plu comprendosas de esta ofisiores, si los ia es descomfortada par la vacui subita sirca se, ia entra ance mesma a la jua, atentante evita la persones ci es previdable probable … evitores. Ma esta ia esije un talento e capasia spesial de fisionomia e psicolojia a la mesma tempo, siensas cual jeneral la Armada no instrui a sua curadas. Par esta causa, la jua de evita sur la strada xef de Châlons-sur-Marne ia es mal ecuilibrada en acel epoca.
Ultima, en la dia nove de setembre, en un ora tarda de acel saturdi fininte, Capitan Touchard ia reseta un mision: el ta presenta se en la lundi seguente – on ia atende ancora la reposa de soldi! – a la comanderia local en Creutzwald.
Bon! Esta ia conveni a Pierre. Creutzwald es situada a la frontera de Saarland. En via, el va pote pausa en Autrecourt per visita sua padre. En esta el va devia apena del via la plu reta. Bon, el va pote lasa sua auto ala. En soldi, en temprana de matina, Pierre ia comensa viaja.
Un tal cambia en Autrecourt! La rejion intera, a sola alga desuples de cilometres del linia fronte de forterias, ia es inondada par la armada. Tota viletas ia es plen de soldatos en posa de espeta. En la casa de sua padre, Pierre ia trova du tenintes joven, ocupante du salas sur la nivel prima, tal ce per el – denova! – la sola loca restante disponable ia es la studio famosa del tio.
Augustine, la servor pasada de Bertringer, ia es la person ci atende aora la maneja del casa del padre de Pierre. El ia es sirca sesdesan, ma ancora no debil, un fem alga ronda, ativa e joiosa, nunca con pausa, nunca con causa de mua. Su teto de Sr Touchard la labora ia es per el min pesosa ca en la castel del cultiveria, e Bertringer mesma, a du anios pasada, ia speroni el a aseta es un emplea par la senior solitar Touchard. Tal el ia resta en la ronda del familia.
Pos la ariva de Pierre, el ia organiza sin retarda un leto en la sala peti del nivel de tera, cual ia resta cuasi la mesma, noncambiada. La armario de vitro, e plu spesial la libros, tota no ia interesa la eritores de Sr Dulong; en lor opina los ia es sin valua. Un armario peti e libros ia es sededa a no plu custa, en paco con la casa, a la abitor nova.
A sua ariva, Pierre ia trova un letera de Henri Merle anunsiante sua instala cuasi concluinte en Metz. Ala Capitan Merle ia ave la taxe, cisa no multe gloriosa, ma asoluta nesesada an tal, de reeduca a la carera militar reservadas alga osidinte. El ia abita, como el ia scrive en invita Pierre a un visita pos corta, sur la strada Maurice Barrès, a sola un pico de minutos del stasion. Pierre ia espera ce cisa, si en Creutzwald on no va puxa el direta a la linia fronte, el va trova un bonmomento per viaja a Metz.
La presentia de multe soldatos en Autrecourt ia dona alga spuma e plu enerjia a la flueta jeneral del vive del vileta. En la taverna de Jacquemaire la tables e sejas ia es ocupada asta oras tarda de note. La fonograf con sua discos gastada ia conose no plu pausas. La vileta ia deveni plu jentil, plu joiosa.
La femes joven, e – perce no confesa lo? – ance multe femes no plu tan joven, ia pare retrova un interesa nova en la vive. Los ia pone alga flirtantia a presenta sua vestes. La soldatos sirca los no ia es stupida timida como usual la otra omes del vileta. Los ia ave la aura del nonconoseda e la ososia del om anonim. Lor modos de espresa ia es multe plu divertinte ca la clixes stereotipal intercambiada asta alora con cautia estrema, en Autrecourt como otra locas, entre un Elo posible e un Ela desirada.
Lo es plasente, no, esta gera de feria, en cual on fa nunca un batalia? “On ia movabli nos sola per formalia. Hitler no va ataca!” De interna de Frans, la siviles ia envia a la fronte cartas de jua, pesos de xace e otra juas sosial – “afin nosa soldatos no noia se!”
Pierre ia es contente de revide sua padre. La senior vea, aora 77-an, ia pare en sania bon, an con doles reumatica de ves a ves. El ia es deletada par la maneja regalante de casa par Augustine. Pierre ia fa ance un visita a Senioreles Bertringer. Par la movabli resente de ance sua fio Hector, la cultivor e xef de castel ia es obligada a reativi per atende la laboras de campo. Plu ca sempre el ia cexeta aora, prima sur la manca de fortes conveninte de labora, e poi e xef sur la noncomprende del mestres militar ci ia reteni sua fio en un garnison distante do “masima probable el dedica sua dias a fa no cosa, como la otra pigras ala!”
E final el ia cexa per reproxa la fio mesma, ci ia acorda nunca sposi! “Si el ta ave tre enfantes, el no ta es movablida: vide Édouard Thiriot! No tan stupida! El ave tre enfantes e no pote es movablida par causa de lo! El ia pote resta a casa …”
Sra Cécile no ia es plu la bonfem suriente. El sufri de crises comun de figato. Felis ce Lisette, la sposa del veterinar en Mussey, “veni frecuente a nos. El sabe aora gida la auto vea de Louis. El veni con sua fia Georgette. Noncredable como Georgette ia deveni un fem joven tan bela. Si, el es ja 20-an e sua frate, Alain, an 25-an. Bon, si, serta, ance el es nel armada. Ancora on no sabe do. Tan la tempo pasa!”
Pierre ia lasa sua auto en Autrecourt. El ia ateni Creutzwald a la tempo coreta par causa de veculos diversa militar cual vade plu o min direta a acel loca.
Creutzwald, un vila peti del departe franses Moselle, a la frontera entre Frans e Deutxland, en la rejion del minerias de carbon, ia es desocupada par tota sua abitores sivil. Tota ia debe, a ja alga oras pos la declara de gera, longo comandas sever de autoriosas militar suprema, abandona sua casas, con mera poca posesedas. On ia transplanta los a un zona plu distante del linia de fronte e donce min perilosa esposada a atas posible de gera.
Ala Capitan Pierre Touchard ia reseta la comanda supra un scuadron de soldatos de labora tempora. Lor taxe ia es la organiza preparante del construidas abandonada del siviles per casi en los, si nesesada, la soldatos marxante a la fronte. Los ia debe, ante tota, fa un lista seria e metodosa de tota mobilas e valuosas lasada, grupi los, e transporta los sur vagones a casas de conserva comandada per esta intende en locas distante del fronte. Capitan Touchard, preparada per sua posto, ia aseta sin zelo la xefia supra esta grupo de laborores. Esta, franca, ia es un ocupa noncabente a un capitan ancora joven.
Un otra desilude ia espeta el a tempo del contata prima con sua suordinadas. Totas ia es reservadas vea, apena capas de servi, entre los multe elementos nondisiplinada, e totas an plu difisil per governa car los ia resta en vestes sivil. La furnores del armada ancora no ia susede trae uniformas a los. Entretempo, per no dana o susi sua propre vestes, los no ia esita prende furante del casas sin mestre cualce cosa cual los ia pote trova: jacas gastada, jacones, vestones nonmodosa e an pajamas.
Cuando lo ia pluve, los ia presenta se con parapluves a la grupi matinal. La sarjentos encargada ia debe negosia tan longa afin la membros de esta bande strana acorda lasa la parapluves per a la min la tempo del fili en linias reta ante la capitan.
Pierre ia finje no persepi esta senas. Ma en un dia el ia debe interveni an tal. Esce no asi, en la linia du, entre la persones sivil vestida, veninte de rijidi a la comanda del sarjento xef, on ave un fem? Como comprende lo? No! No un fem, ma un om en vestes de fem. En un blusa, en un longa falda negra. Sur testa el ia ave un xapo negra de fem, con covre de crespe, su cual un fas ia es aora inerte, sin move e sin espresa, como si siselida de petra, ma nonrasada, con mustax cadente.
Pierre ia es iritada: “Ci es esta carnavalor?”
Instante la sarjento encargada ia core per reporta: “Acel es Soldato Letrou. El ia refusa apone sua propre vestes. E el ostina declara ce en tota la vila el no ia trova otras …”
“Sarjento, serti ce el presenta se en vestes de om. Vade con el aora!”
Pierre ia senti sua manca de potia. Cua el va fa? Sin retarda, el ia vade a la comanderia local per protesta denova contra la nonatende noncredable del ofisia de furnores. La resulta direta ia es ce on ia fa ce el dispone un veculo militar per vade mesma per insiste a la autoriosas pertinente en Metz.
Tal el ia trova a la min un bonmomento per encontra Henri Merle. La du amis ia es multe contente de esta revide. Los ia pasa tota la posmedia con lunlotra.
En tota saisones la vias de jardin de Metz ave un encanta spesial. Esta resulta no sola de cura intelijente par cada comite de vila en serie, ma, ante tota, de un situa vera unica. Ja longa ante la ajunta de vias nova e plu vasta per paseores longo la canal e entre la du brasos del Moselle, la Bolevar de Metz ia evoca la amira an de un person ci ia viaja tan multe como Alexander von Humboldt, la naturiste deutx famosa.
Pierre e Merle ia vade lenta, paseante, sur acel Bolevar, su cui castanias, a ancora no sento anios pasada, un madre felis ia gida la pasos prima de un enfante peti ci va deveni la plu triste del poetas, Paul Verlaine. Sua casa de nase ia sta multe prosima. Pierre e Merle ia vade lenta; volente los ia dona no destina a sua pedes; los ia es aora juntada en la mundo de pensas e ideas, e sola ala los ia xerca sua destina. Discutente con zelo, con maneras del filosofistes vagante, los ia segue sua pasos, pendulinte entre la sculta del marexal eroin Ney a un lado e, a la otra, la balustres de petra cual marca ala la limita estrema del Bolevar.
“Me es stonada” – Pierre ia dise – “ce tra sua periodo de ocupa – lo ia dura cuatrodes anios, an tal! – la deutxes ia tolera acel sculta del marexal napoleonal. Cisa los ia ave alga simpatia per el car el ia es un soldato grande, e ance car el ia nase en lor Saarlouis, cual en acel epoca ia es su governa franses. Plu, los ia reecuilibra la situa par erije, al otra fini del Bolevar, un sculta multe plu grande de Wilhelm Prima sur cavalo. E cisa lo ia es un ironia nonvoleda ce la du scultas, un marexal franses e un imperor deutx, ia turna sua dorsos a lunlotra.”
“Do es acel Wilhelm?” – Merle ia demanda. “Ja comun me ia pasea asi, ma me ia vide nunca la sculta deutx.”
“No plu vidable, mea cara. La jesti prima del abitores loren, en novembre 1918 pos la libri de sua site, ia es, natural, destrui tota atestas del epoca deutx. La imperor de bronze, como ance la cavalo, ia es desintegrada alora. Perce la cavalo ance? Lo ia es neutra. Ma cuando on comensa destrui, on no vole para. Vera, acel imperor ia es un problem. Sua braso destra, en estende tensada, ia porta un dito impertinente indicante en dirije reta a Gravelotte e Mars-la-Tour, como si per sulinia, par toca, la vinse deutx en 1870. La jesti, nel pais del vinsedas, ia es nondiscreta. On ia es tentada a demanda a Senior Imperor esce, en sua anios joven, no enfantor ia instrui el ce punta la dito es noncortes? Sua sculta ia sta esata ala do aora, sur un pedestal plu modesta, nosa Poilu leva.”1
“Si,” – Merle ia dise – “cada periodo de gera tira pos se un epidemia de scultas, spesial nel rejion del vinsor. Me ia nota nel site la figur de bronze de jeneral Mangin, un otra de Albert Prima, re de Beljia. Me ia vide a angulos de stradas la nomes de marexal Foch, de marexal Joffre …”
“Sic transit gloria mundi!”2 Cuando me ia visita Metz al ves prima, en agosto 1914, acel strada aora Foch ia es nomida Kaiser Wilhelm-Ring. Natural, esta nom ia desapare instante cuando la abitores ia pote deside libre sur sua simpatias.”
“Lo es serta un era cuando on vole cambia la nasionalia de tota teritorios sin la acorda del abitores. Alsas e Loren ia sesa nunca protestas contra la propri deutx. Los ia vole resta franses. Car los no ia atende esta fato, ja en acel epoca la deutxes ia semi la granes de un gera nova.”
“Lo es bien la maldise de cada gera ce cada contrata de fas cual fini un gera conteni ja la jerme del seguente.”
“Tal” – Merle ia resinia – “la carusel va para nunca.”
“Acel va continua aveni tan longa como la xefes grande de stato no va deveni plu saja, plu capas de vide plu distante ca asta mera la doman veninte. Esce tu no pensa ce la gera presente es la segue nonevitable del contrata de pas de Versailles? En loca de umili la vinsedas deutx par declara ce los es la sola persones culpable, on ia debe reconose la culpablia de ambos lados. Me es no statiste, ma me imajina aprosima tal la parla de un vinsor intelijente ci desira serti la pas no sola a sua jenera, ma ance al seguentes:
‘Seniores! A ambos lados nos ia ata como asinos. Aora la acaso jentil ia favore nosa partito, par la mesma direto cual ia ta pote dona la vinse a vos. Alora vos ia ta pote proclama ce nos es culpable. La argumentas cual ave sola un vinse resente per sua funda la plu solida es argumentas sin valua ante la Consiensa Umana, an si istoristes sutil va sabe macia los a pos. Seniores! Ta ce nos trova un otra funda, si nos desira un comprende perdurante de lunlotra. Ta ce vinsores e vinsedas confesa la eras del pasada. En colabora, ta ce nos prepara un futur nova.’
Ma cua on ia fa? Par tota metodos on ia impedi la deutxes de releva. En acel epoca los ia es matur per dona se al ideales de democratia, ma lor oposores ia ave sola un intende: pos destrui la imperalisme deutx, los ia desira destrui ance la republica joven de Weimar. On pote dise ce la premisas per la susede de Hitler ia es furnida en parte grande ance par Frans.”
Merle ia surie amarga. “Tu ia conserva un ama secreta al deutxes. Ma me no nega ce on ave multe sajia en tua parolas. An tal … Un proposa de pas longo tua prosede compatiosa presuposa nel encargadas un jenerosia nonusual entre statistes. Plu, an si los ta vole, los no ta pote. Bien tra desenios los ia injeta odia par dosas grande a sua popla, e ia cuni lo par prometes de un vive plu fasil pos la vinse! Si poi los ta aseta no estorse masima la corpo del vinseda, un revolui ta aveni.”
“Si la poplas ta comprende bon do es lor profita vera …”
“Ante acel epoca on va fa ancora multe pasos. Lo pare an ce la destina gusta gaxi la jua par distribui la cartas tal ce la mesma colores encontra nunca lunlotra. Lo ia aveni, no, nel desenios pasada, con regularia merveliosa, ce a cada ves cuando los ia ave en Deutxland un governa vera democrata e desirante acorda, nos ia ave en Frans gidores nasionaliste e nonsedente, e, reversada, asta resente la opinas temperada de nosa Daladier ia sta contra la foco jetada par lor Hitler? Me teme, Pierre, ce la encontra de interesas oposante entre persones es nonevitable. Si en esta relata on va ave un evolui, me crede ce lo va conserna sola la perspetiva. En loca de conflitas entre poplas, on va ave conflitas entre clases, entre ideolojias. Cua lo va cambia? Desacordas, cual es – si on pote tal dise – asta aora orizonal, va deveni vertical. La perspetiva va cambia, ma la problem va resta. Esce esta es progresa?”
A ves nova, los ia ariva a la sculta del marexal brava. Ma a esta ves, los no ia turna automata, como asta aora, per continua sua vade pendulin de asi a ala. Longo un acorda muda e mutua, como si ambos ta desira simultan cambia no mera la strutur ma ance la sicle de sua pensas, los ia dirije sua pasos a la urbe. No a la cuartales nova sirca la stasion, do cada construida en sua stilo porta la marca de arciteta deutx moderna, ma a la sentro vea del vila. Spesial pos la catedral e plu alta ca la Rue Taison, los ia trova stradetas apena tocada par progresa. Asi la comersia ia penetra nunca. No boteca ia trae un nota malarmoniosa a la simfonia calma del imaje medieval. Ala cuasi no cosa ia cambia del tempos cuando Rabelais la bon ia abita en la site bon Metz con titulo de Dotor de Vila.
Tra la tempo intera de esta “gera strana” Henri Merle e Pierre ia encontra ancora frecuente lunlotra. Pierre ia reprende ja sua auto, e esta ia fasili sua escursos. El ia viaja tal a Metz, a Autrecourt. Ala el ia pasa la dias festal de natal, con sua padre, con la frate veterinar e familia. A plur veses, Pierre ia vade ance a Paris. On ia abitua ja a esta gera strana, putrinte. La deutxes no ia move. La franseses no ia desira ataca.
Poi, como tona e lampo, la desastre ia anunsia se. La soldatos deutx ia invade Nederland, Luxemburg, Beljia – como a ves pasada – e ia comensa engoli Frans, de peso a peso, como un boa nonsasiable. Cuando Paris mesma ia es menasada, Pierre ia comprende la estende del realia. Cua aora? An si el va pote salva se del deutxes, el va resta probable isolida de Paris. Ma el ave sua conta de banco en Paris. El debe ata. Nonpausante, el ia instrui la banco a teni sua propria a sua dispone en la instituida suordinada en Marseille. A la min la deutxes va ariva nunca ala. Acel es nonpensable.
Final, sua compania de labora, ja longa en uniformas conveninte, ia reseta ance armas usable. Ma ance esta no ia sufisi per aselera un desira de batalia en la petos de acel reservadas, ci no ia vole conose otra problemes ca sua peti preocupas personal. “Tota es aora malfada, pronto finida. Bonom, lo no es la momento per esposa sua pipa a la destrui jeneral. Resta a casa!” Plu fasil per dise ca per fa. Tota de los ia es ja en la rede. E a cada dia la rede ia clui sempre plu. E tan strana!
La peril ia veni no de ante lor linia fronte Maginot de beton fortida, ma la peril ia veni aora del lado retro! Paris ocupada! Metz ocupada! Unias franses intera taliada a via del comandores dirijente. La scuadron de Pierre ia trova se, volente o no, tirada a longo en la flue vasta del marea del vaga jeneral a retro.
La soldatos lasante postos nondefendable, car aora atacada de retro, ia retira se a sude, plu o min compata, longo la motiva e inspira momental de un xef isolida. Con instinto de animales xasada, tota ia ave un desira: ateni con rapidia masima la foresta de Craigny, un loca de proteje – iludente – contra la aviones tufante. Ma urje, urje, car, del viletas a ueste de los, canones automata ia xuta ja. Ja cresente sirca e entre los on ia ave negra xampiniones jigante de cartuxes esplodente. A la mesma tempo, del borda de acel mesma foresta a cual los ia espera retira se, aora cuatro tances deutx ia comensa rola. Asi cualce eroisme ia es futil.
La prisonidas de gera, un misca acaso de rejimentos e categorias militar diversa, ia es grupida en un colona, e pos corta la colona – como un vagon – ia es puxada a la strada gidante a este, en acel mesma dirije … de do los ia veni! Pico pos pico, ancora otra grupos ia junta se, como vagones, a la colona de persones.
Un senti de panica ia presa cadun. Los ia intercambia apena an poca parolas. Ancora los no ia vole crede. E la pesa del propre pensas ia es plu dolosa ca la carga de alga posesedas personal. Testas ia inclina al tera. Lo fini tal. On trova se como rolor en la prosegue misera del caturadas … Sin batalia. Cual va aveni a Frans de aora? Cuando los va pote reseta novas de sua familias? Cuando lor esclui va fini?
Aora la acompaniores deutx ia gida los tra fesuras bombida en sua propre Linia Maginot. Aora los ia vade a ante! A ante tra la frontera, a do los ia es nunca enviada par sua xefes militar tro esitosa.
Pos alga oras de marxa o tira se, su la colpas enorme del sol de junio, la prosegue misera ia pote final para a lado de un colie de casernas ensircada par filo spinosa. Simil a un stasion onesta, ance esta loca de para ia anunsia sua nom par un enscrive supra la grilia del porte de entra. “Durchgangslager 54”. Campa 54 de abita tempora. No distante, plu a este, la tetos de un vila peti ia es vidable. Suposable esta agrega ia pote es sola Saarlouis. Instante, sin es invitada a lo, la prisonidas fatigada ia cade a tera e, como bestias noncurante, ia espeta sua destina.
Pos corta la ofisiores ia es clamada del fola. Los ia debe presenta se pos lunlotra ante un table longa, do notarios asidua ia es curiosa sur esta e acel. Sin duta, la deutxes, amante ordina, ia desira, per benefica un lista de vinses en sua xeferia, conta la prisonidas longo la nivel de cada sur la scalera del ierarcia militar. Plu, si informa usosa es disponable sur la sania e umor jeneral del rejimentos franses restante, plu bon oji ca doman. E per omete no documento, alga soldatos ia colie en sacos grande la libretas militar del ofisiores caturada.
Pos esta formales rutinal, la ofisiores ia pote vade per reclina denova sur un peso de tera gastada par pasos, ma aora separada de sua scuadrones, en un angulo reservada sola per la ofisiores, car on debe ave ordina. En la sera tarda, los ia es invitada a un come rapida de sera. Los ci ia oblida porta con se sua propre utiles de come, ia debe aida se como los ia pote. Algas ia trova a bonmomento botes vacua an tal; otras ia entra a un duple con un camerada plu felis, per dise un posesor de un contenador tolerable, per reseta du rasionas en un bol.
A la distribui del sopa pegin de pisos, la cosinor xef, un suofisior spesa – como tota cosinores – e con fas de luna plen, ia veni personal per desculpa se, con sinicia jentil, car el no ia previde oji un ariva tan vasta de turistes. Perce la seniores no ia preanunsia se?
Felis, Pierre ia pensa, es el ci no comprende la lingua deutx e no debe aseta esta sarcasmos barata. El ia susede finje ce ance el no comprende.
Final los ia pote instala se, per la note, en casernas con furnis multe primitiva. Sin pospone, cadun ia estende se sur la letos de lenio e ia isoli con sua emosias en sua melancolia. La plu felises ia ateni un lisca a dormi partal.
Pierre ia abri sua oios. El ia aranca se no de un sonia, mera de un fantasia. Algun ia clama sua nom. “Capitaine Pierre Touchard!”
“Présent!”
Un suofisior deutx ia sinia a Pierre ce el ta segue el, e de sua parla Pierre ia comprende sola Lagerkommandant3 … Instante Pierre ia demanda a se esce cisa, contra vole, el ia rompe alga regula. El ia es gidada tra un rueta de casernas asta un construida cual ia fa serta la rol de caserna xef, car sua stilo ia es plu orijinal e sua colores plu felis. Sin pausa, el ia es puxada a en la ofisia del comandor. Ala, sentante a la table de scrive, con dorso a la fenetra, ia es un om corposa cui grado, par causa del duilus, Pierre no ia pote desifri. Pos un oculo grande, Pierre ia pote apena persepi oios peti palpebrinte.
“Lassen Sie uns allein!” – Lasa nos solitar – la comandor ia envia la suofisior a via. Poi el ia leva como si puiada par un mola, no sin efeto alga comica par la pesa serta de sua corpo, ia core direta a Pierre, ci el ia abrasa, e ia joia: “Bonom! Me no ia era! Cuando me ia vide tua nom sur la listas, me ia pensa instante ce, en tota la armada franses, on ave sola un Pierre Touchard! E el es esata la mea! Tan bon la revide, Pierre! Cua tu dise sur lo?” – e el ia presa denova Pierre a sua peto larga.
Emosias forte es muda. Sola con esita, noncredente, pos alga tempo Pierre ia parla: “Hans Paulig?! Tu? Nonposible! Esce vera tu? Si, tan bon la revide! En un situa nonfelis … al min per me …” – el ia ave larmas en sua oios.
“Bonom! Es felis! Per tu la gera es finida. Tu no es ferida? Tota vade bon? Multe fatigada, serta, veni per senta. E raconta, raconta!” Paulig ia es multe plu enerjiosa, plu parlosa ca Pierre. El ia es an joiosa. Lo es vera ce el ia ave no causa per tristia.
Demandas e respondes ia crusa lunlotra. Pierre ia debe raconta, e Paulig ia raconta multe. Tra plu ca dudes anios el parteni a la dirijores del duana deutx, ma, car aora tota fronteras move, sua emprende es no plu susedosa. Per un tempo el ocupa se sur la furni regular de prisonidas de gera, en colies diversa, a tota Stalag-es e Oflag-es del pais deutx. “A alga grado ance esta pertine a mea profesa. Formales de duana, no? Con nos on nomi esta un usosi eficas del capasia individual!”
Ma Paulig ia nota ce sua tono bromante no trova un eco en Pierre. El ia comprende la manca de plaser de sua ami franses. El ia desira consola el, ma a cada ves, sin intende, el ia esede la mesura coreta:
“No despera! La vive continua. Plu, la gera es cuasi finida. A cada dia tota rejimentos es caturada del basas al nasas!” Hans Paulig ia resta noncoretable la mesma Paul Hansig! El ia dise nasas en loca de nases. Alga fantasia debe esiste en la parla. Lo stimula la conversa, no? “Nos ia prende Paris, con presisia orolojin al dia anunsiada de Hitler. Nosa armada es grandiosa. Franca, me no es un amiror del sistem total, ma lo es noncredable, an tal, como Hitler ia puni la mais – pardona, ia vole dise muni la pais! Si, me ia junta me al Partito. Cua me ta fa? Me es un ofisior de stato. E on no pote nega ce el es un jenio de tatica.”
El ia persepi la angusa de Pierre. El ia comprende ce lo cual dona joia a la un dole la otra. El ia veni a un demanda plu pratical.
“E aora, cua tu intende fa, Pierre?”
Stonada, Pierre ia turna sua regarda a el. “Cua me intende fa? Ma tu oblida ce de aora me no pote reali mea intendes.”
“An tal, serta tu no desira resta asi. Acel no es posible. Asi on ave sola un campa tempora!”
“Me va segue la destina comun … como lo plase Dio.”
“Ma, bonom, tu no vole vade a casa?”
“Va… de … a casa? Vade a casa? Tu burla me?”
“Diseda entre nos – un plu o un min capitan franses nel Oflag-es deutx, ja suprafolida en pasa, lo va altera no cosa. Un linia simple de lapis sur esta lista – abracadabra, misca bon – e monsieur le capitaine Touchard desapare ja! Briliante, no?”
“Hans, tu va es nunca seria! Esce tu no teme la segues mal?”
“Ave no ansia per mea boton de pantalon! Oserva!” Paulig ia abri la fenetra e ia clama a un soldato gardante: “Solisita a Sarjento Xef Kohlbauer ce el veni a me!”
E cuando Sarjento Xef Kohlbauer ia entra, Paulig ia deside tan simple: “Esta capitan – Pierre Touchard es sua nom – sutrae el de tua listas. El cade de nosa controla. El es un filolojiste profesal e parla fluente deutx. La ospital militar en Saarbrücken veni de telefoni. Los nesesa urjente un traduor. El va cabe. Me mesma va organiza la transporta. Grasias, Kohlbauer! Lo es tota.”
E Paulig, radiante joia, ia dise “Lo es tota” con tal positivia ce Pierre ia pote mera mervelia. Ancora el ia duta: “Esce esta es un emprende saja? Sinsera, me no sabe cua me va fa, e me depende completa de tu.”
“Prima me va fa de tu un sivil. Me ave un peti abiteria privata, multe prosima, en un casa nel campania visina del urbe. Pos la noti completa, nos va viaja ala. Tu va entra liscante, nonvideda. Ala tu va trova alga vestes min perilosa ca tua uniforma franses. Pos corta, tu va es libre. Ma me consela ce tu no revade a Paris, al min no cuando nos ocupa ancora lo. Vade a Jerico e crese tua barba!”
Contra vole, Pierre ia surie a esta sita, recordante lo de sua epoca en Berlin.
Paulig ia continua: “En fato, nos ia confisca tua paperes. Lo va es saja si nos furni novas a tu. Nel tempos presente, un person no pote resta sin identia. Plu saja, tu ta crea per tu un personalia nova, nonrelatada al armada, si posible. Tu comprende, no? Esta va evita complicas, per tu, cisa ance per me. On no sabe. Bon, cua va es la destina direta de tua viaja?”
Pierre ia opina ce el va pote asconde per tempo en Autrecourt, en casa de sua padre. Autrecourt no es tan distante. Sesdes o setedes cilometres. Ma en via on va fa serta multe verifias …
“No ansia sur esta. Direta pos calmi del atmosfera, me mesma va pote trae tu a tua casa. Ja nosa linias ia fisa se en alga parte del sentro de Frans. On parla multe seria sur sesa de gera. Alsas e Loren va deveni denova provinses deutx. Nos va restora la frontera vea, sin pausa. Tota es ja preparada per reinstala nosa postos de duana nel locas do los ia es ante 1914. Nos ia pensa a tota. Me va contrabanda tu a traversa, fasil.”
“Hans,” – Pierre ia dise – “tu es ancora plen de joia. Un farsa jigante, no?” E pos un momento: “Un acaso tan felis ce tu es en esata esta loca como comandor!”
“Si, e ce me ia vide esata tua nom nel listas longa! Usual me an no regarda los. Ma la vive intera consiste sola de acasos. Ci pote calcula cuanto cosas acaso e coavenis strana ia debe colabora afin esata esta o acel person nase e no un otra? Bon, aora tu va vade per prende tua posesedas, si tu ia salva an algas, e reveni asi taracompos! Ha! Tu recorda ancora taracompos?”
Denova Pierre ia surie contra vole. “Aceles ia es la tempos bela.”
“Me va fa ce un suofisior acompania tu. E aora releva tua testa! Per tu la gera es finida. Esperable pronto ance per nos. Pos tre semanas nos va ocupa ance England. Ma a esta note nos va resta con lunlotra. Me ave ancora alga botelas bon. Con alga Hackepeter, si? Tu no ia oblida ce me conose un reseta spesial. A esta ves me no va pone tro multe alio. Acel ta tradi tu! Tu recorda? Tan fol! En fato, tu ia oia cualce novas a tema de Senioreta Balkenwirth?”
“El ia sposi Erich von Bastrow. Lo es tota cual me sabe.” – Pierre ia dise, sin comenta plu. Direta el ia ajunta: “Hugo Geist ia cade en Polsca, 1915. Ance Erich ia mori. Sur la otra cameradas me ia reseta novas nunca.”
Pos tempo corta, a 22 junio 1940, la sesaspara ia es suscriveda. Marexal Pétain e sua governa ia aseta la restrinjes deutx longo cual, entre otra cosas, Frans ia es divideda en du zonas: la Norde, con Paris per capital, su ocupa e governa deutx; la Sude, tempora lasada su la garda bon de Pétain. E Vichy, site de remedias, sempre la capital per tota persones con maladia de figato, ia deveni ance la capital del Zona Libre, tal nomida.
La viaja de Pierre, en un auto militar deutx, con un capitan deutx a la volante, ia evolui como projetada, sin complicas. A un cilometre ante Autrecourt, a borda del foresta, la du amis ia deside separa. Lo ia es plu bon ce on no vide los en junta. La sena de adio ia es simple.
“Hans, me va oblida nunca cua tu ia fa. Si a tempo futur …”
“Con plaser!” – Paulig ia interompe. “Esce nos no ia jura a multe anios pasada: Wir halten fest und treu zusammen? Vade bon, Pierre, resta cauta, e en tempos plu calma scrive a veses. Tu ave mea adirije en Düsseldorf.”