Alphabeto e pronunciation

Alphabeto

Lingua Franca Nova usa le maxime cognoscite alphabeto in le mundo: le latino.

• Litteras minuscule
  • a b c d e f g h i j l m n o p r s t u v x z
• Litteras majuscule
  • A B C D E F G H I J L M N O P R S T U V X Z

K (k), Q (q), W (w) e Y (y) non appare in parolas commun.

In circum cento parolas international de origine non-romanic, W pote esser scribite como “U”, e “Y” como “I”, pro render le orthographia plus facilemente recognoscibile: ioga/yoga, piniin/pinyin, sueter/sweter, ueb/web. Extra isto, K, Q, W e Y es solmente usate por preservar le formas original del nomines proprie e le parolas que non es de Lingua Franca Nova.

Le littera “H” non es commun, sed pote esser trovate in nomines technic e cultural.

Litteras majuscule

Le majuscula es utilisate al initio del phrase, assi como in le nomines proprie. Quando un nomine proprie es formate per plure parolas, cata un de illos comencia con majuscula, salvo le parolas como le o de:

* Personas real o imaginari, assi como animales personificate e cosas

• • Maria, San Paulo, Barack Obama, Seniora Braun, Jan de Hartog, Oscar de la Renta, Mickey Mouse
• Organisationes; per exemplo: societates e associationes
  • Ikea, Nasiones Unida, Organiza Mundal de Sania
• Territorios politic; per exemplo: nationes, statos e citates
  • Frans, Atina, Site de New York, Statos Unida de America
• Locos geographic; per exemplo: fluvios, oceanos, lacos, montanias
  • la Alpes, Rio Amazon, Mar Atlantica
• Litteras del alphabeto
  • E, N

Sed, pro le titulos del operas de arte, assi como del operas litterari, solmente le prime parola porta majuscula (assi como le nomines proprie, si illo los contine):

• Un sonia de un note de mediaestate – Sonio de un nocte de medie-estate
• La frates Karamazov – Le fratres Karamazov
• Tocata e fuga en D minor – Toccata e fuga in re minor

Alicun vices, como in le annuncios, le majusculas es usate pro ENFATISAR parolas o phrases intere.

Le elefen utilisa minusculas ubi alicun linguas utilisarea majusculas:

• Dies del septimana
  • lundi, jovedi – lunedi, jovedi
• Menses
  • marto, novembre – martio, novembre
• Dies festive
  • natal, ramadan, pascua – Natal, Ramadan, Pascha
• Seculos
  • la sentenio dudes-un – le seculo XXI
• Linguas e populos
  • catalan, xines – le catalan, le chinese

Nomines del litteras

Le sequente syllabas es le nomines del litteras in le discurso, per exemplo, quando on littera un parola:

• a be ce de e ef ge hax i je ka el em en o pe qua er es te u ve wa ex ya ze

Lor nomines pote esser ponite in plural: as, bes, efes.

Al scriber, on pote presentar le littera tal como illo es, in majuscula o addente -s pro le plural:

• La parola “matematica” ave tre As, du Ms (pronunciate emes), e un E. – Le parola «mathematica» ha tres aes, duo emes e un e.

Vocales

Le litteras A, E, I, O, e U se pronuncia como in espaniol.

Diphthongos

Quando un vocal seque un altere, on solite pronunciar los separatemente. Sed, in quatro casos, quando le secunde vocal es I o U, se forma un diphthongo.

Al adder un prefixo on non crea un diphthongo: reuni [re-uni], supraindise [supra-indise]. Per rationes simile, duo syllabas separate pote occurrer in altere parolas: egoiste [ego-iste], proibi [pro-ibi]. Tal parolas es indicate in le dictionario; per exemplo: “proibi (o-i)”.

Le combination ei es rar. Ei se pronuncia normalmente como duo vocales separate: ateiste [ate-iste], feida [fe-ida], reinventa [re-inventa]. Sed si su pronunciation es difficile, on pote dicer [ej] o [e] in su loco.

Quando I o U precede un altere vocal, illos se reduce a un semivocal in le sequente casos:

• Al initio de un parola
  • ioga [joga], ueste [weste]
• Inter duo altere vocales
  • joia [ʒoja], ciui [kiwi], veia [veja]
• LI, NI inter duo altere vocales
  • folia [folja], anio [anjo] – sed non in le prime syllaba de un parola
• CU, GU ante un vocal
  • acua [akwa], cual [kwal], sangue [sangwe]

In altere casos – per exemplo: emosia, abitual, plia – le I o U remane como vocales plen.

Ben que iste regulas defini le pronunciation normal del diphthongos, illos pote esser ignorate quando illos causa confusion.

Consonantes

Le consonantes es le sequentes:

Attention:

• C se pronuncia sempre como «k» («ca», «que», «qui», «co», «cu»), nunquam «S» / «Z».
• G es sempre «ga», «gue», «gui», «go», «gu» in espaniol; nunquam «ge», «gi».
• H pote esser mute secundo le interlocutor.
• J se pronuncia [ʒ] como le «y» argentin, como in francese o portugese. On pote pronunciar lo como in anglese, secundo le preferentia.
• N ante «G» o «C» ha le sono de «NG» [ŋ] in anglese: longa, ance. «NG», al fin de un syllaba, como in bumerang o gangster, possede le mesme sono: le «G» es mute.
• R es vibrante como le «RR» in espaniol.
• S es surda (ç); nunquam sonora («Z»).
• V nunquam ha le sono de «B», al contrario de lo que occurre in espaniol. Illo sona como in anglese o francese.
• X se pronuncia como le «SH» in anglese, ben que on pote etiam pronunciar lo como in espaniol.
• Z es sonora como le «Z» in anglese o catalan.

Debite al facto que alicun consonantes es difficile a pronunciar pro alicun locutores, le elefen permitte alicun variationes:

• J
  • On pote etiam pronunciar lo como «DJ» [dʒ], como le «J» in le parola anglese «judge», o «G» in le parola italian «gente», si on prefere.
• R
  • On accepta altere sonos del «R» (como in francese, germano o anglese) si illos se distingue clarmente de altere sonos de elefen.
• X
  • On pote etiam pronunciar lo como «TX» [tʃ], como «CH» in le parola anglese «church», o le parola espaniol «chico», o como «C» in le parola italian «ciao», si on prefere.
• Z
  • On pote pronunciar lo como «TS» [ts], si on prefere.
• haicu, bahamas
  • On pote omitter le «H» in le pronunciation, si on prefere: [ajku], [ba-amas].
• blog, club
  • Alicun parolas international fini per consonantes inusual. On pote adder un «E» al fin del parola pro facilitar le pronunciation: [bloge], [klube].
• spada, strada
  • Alicun parolas comencia per «S», sequite de un consonante. Si le locutor trova isto difficile, on pote adder un «E» al initio: [espada], [estrada].
• gnostica, psicolojia
  • Alicun parolas scientific comencia per un combination inusual de consonantes, como «FT», «GN», «MN», «PS» o «PT». On pote omitter le prime consonante al pronunciar los: [nostika], [sikoloʒia].
• ambargris, esflue, fortres, rontgen
  • Alicun parolas pauc commun contine combinationes plus complicate, con tres o plus consonantes. Si lor pronunciation resulta difficile, on pote adder un schwa (un vocal neutre) quando on pronuncia los: [ambarəgris], [esəflue], [forətres/fortəres], [rontəgen].

Consonantes prestate de altere linguas

Quando le consonantes estranier appare in un nomine, illos se pronuncia como seque:

Accento tonic

Si un nomine possede plus de un vocal, un de illos possede le syllaba tonic. Infra, le littera sublineate es illo super le qual cade le accento tonic:

Le regula fundamental es que on accentua le vocal precedente al ultime consonante del nomine:

• falda
• integra
• matematica
• orgulos
• ranur

Post le addition de un suffixo, le accento pote displacer se.

• matematica  →  matematical
• radiograf  →  radiografia (sin cambiamentos)
• radiograf  →  radiograf‌iste

Sed in le plural, le accento remane invariabile:

• un falda  →  du faldas
• un joven  →  tre jovenes
• ambos – es un caso special, accentuate como un plural.

Le I o le U del diphthongos se porta in iste caso como consonantes:

• abaia
• ciui
• bonsai
• cacau

Si necun vocal precede le ultime consonante, on accentua le prime vocal:

• trae
• fea
• tio
• proa
• jua

Alicun nomines possede plus de un vocal post le ultime consonante. Si le vocales es IA, IE, IO, UA, UE, o UO, on accentua sempre le vocal precedente al consonante:

• asentua
• jelosia
• rituo
• alio

Sed si le vocales final es AE, AO, EA, EO, OA, OE, o UI, tunc on accentua le prime del duo vocales:

• coneo
• idea
• sutrae
• produi

(Sed, in estingui e vacui, U es un semivocal a causa de un altere regula.)

Ala, asi, agu, ami, enemi, perce, alo, oce e ura normalmente se pronuncia con le accento sur le vocal final in loco del anterior. Ambe pronunciationes es acceptate.

Alicun nomines composite mantene le accento tonic sur le secunde elemento. Illos se scribe con un tracto de union in medio: media-dia, para-rio.

Le elefen non es un lingua tonal: illo non distingue le nomines per cambiamentos de intonation. Nonobstante, un del manieras de indicar que un phrase es interrogative es finir lo con un tono ascendente:

• Tu parla portuges? – tono ascendente sur le ultime parola
• Tu no parla portuges. – tono equal o descendente

Phonotactica

In elefen le formas del nomines currente se rege per alicun regulas.

Le repetition de un mesme vocal (aa) solmente pote occurrer con un prefixo: “reenvia”, “coopera”. In iste caso, on pronuncia le duo vocales.

Le combination ou non es normalmente acceptate.

Si un suffixo crea un sequentia impossibile, on elimina le secunde vocal del sequentia:

• comedia + -iste  →  (comediiste)  →  comediste – comico

Solmente se permitte le sequente gruppos de consonantes al initio de un syllaba:

• pr-, br-, pl-, bl-
• tr-, dr-
• cr-, gr-, cl-, gl-
• fr-, vr-, fl-
• sl-
• sp-, st-, sc-
• sf-
• spr-, str-, scr-
• spl-, scl-

Solmente se permitte le sequente consonantes al fin de un syllaba, e illos debe esser precedite de un vocal:

• -f, -s, -x
• -m, -n, -l, -r

On admitte le gruppos de consonantes in le interior de un nomine si illos pote esser dividite in duo syllabas possibile:

• encontrante = en-con-tran-te
• mostrablia = mo-stra-bli-a
• instinto = in-stin-to

On pote infringer iste regulas si se tracta de nomines proprie o de character cultural, international o specialisate.