Leson 6: Otra preposadas
Vocabulo
Nomes, verbos, ajetivos
- anpa — solo; basa, profonda; basi, vinse
- insa — interna, stomaco
- monsi — retro, dorso, posterior
- poka — lado
- sewi — alta, a supra, teto, sielo
Preposadas (a la plu veses)
- sama — identica, simil
- tan — orijin, causa; de, par causa de
“anpa”, “insa”, “monsi”, e “sewi”
An si esta parolas no es preposadas, on pote crea efetos simil a preposadas par combina los con un preposada como lon o tawa:
- ona li lon sewi mi. — El es en mea sielo. = El es supra me.
- pipi li lon anpa poki. — La inseto es su la sesto.
- moku li lon insa mi. — La comeda es a interna de me.
- len li lon monsi mi. — La vestes es pos me / sur mea dorso.
Asi, sewi es vera un nom, e mi fa la rol de ajetivo posesal. sewi mi sinifia “mea sielo” o “la area supra me”. Car sewi es simple un nom, on nesesa un verbo e un preposada, asi lon. No oblida la verbo!
En otra situas, esta parolas es usada como cada otra nom/verbo/ajetivo:
- ona li anpa e jan utala. — El ia vinse la geror.
- monsi mi li pakala. — Mea dorso dole me.
- insa mi li seli. — Mea ventre es calda. / Me es febrosa.
“poka”
poka es usada en la mesma modo como anpa, insa, monsi, e sewi:
- mi lon poka sina. — Me es a tua lado.
- ona mute li tawa poka telo. — Los vade a la plaia.
- sina jan poka mi. — Tu es mea visina.
[En pasada, poka ia es direta un preposada: jan pona mi li moku poka mi. “Mea ami come a lado de me.” Ma esta usa no apare en la libro ofisial de tocipona, e on dise aora jan pona mi li moku lon poka mi en loca.]
Nota ce lon poka indica un idea de partisipa, e on pote tradui lo como “con, acompaniada par”. Atende no misca poka e kepeken (“con, usante”):
- mi wile utala e jan ike lon poka sina. — Me vole batalia la enemi con tu.
- mi wile utala e jan ike kepeken kiwen. — Me vole batalia la enemi con petras.
“sama”
sama es un preposada, un nom, e un ajetivo:
- jan ni li sama mi. — Esta person es como me.
- sama li ike. — Egalia es mal.
- ona li lukin sama pipi. — El aspeta como un inseto.
“tan”
tan es la preposada final de tocipona. Nos va vide otra usas de lo en lesones seguente:
- ona li kama tan ma sina. — El ariva de tua pais.
- mi moku tan ni: mi wile moku. — Me come par causa de esta: me vole come. = Me come car me es fame.
Eserses
Tradui esta frases a tocipona:
- Me ami es a mea lado. jan pona mi li lon poka mi.
- La sol es supra me. suno li lon sewi mi.
- La tera es su me. ma li lon anpa mi.
- La mal cosas es a retro de me. ijo ike li lon monsi mi.
- Me vade bon car me vive.1 mi pona tan ni: mi lon.
- Me regarda la area con algun. mi lukin e ma lon poka jan.
- La persones sembla formicas. jan li lukin sama pipi.
- Esta enfante stupida lava sua camisa en acua susia. jan lili nasa ni li telo e len ona kepeken telo jaki.
- Me vole bevi jus de fruta con tu. mi wile moku e telo kili lon poka sina.
- Me vole come mea fruta con tua force. mi wile moku e kili mi kepeken ilo moku sina.
E aora atenta tradui de tocipona a elefen:
- poka mi li pakala. Mea anca dole me.
- mi kepeken e poki e ilo moku. Me usa un bol e un culier.
- jan li lon insa tomo. Algun es en la casa.
1 lon como verbo nontransitiva sinifia “esiste”, “es real”, etc.