Leson 13: Viventes
Vocabulo
- akesi — retil, animal simil nonamable
- kala — pex, animal de mar
- kasi — planta
- moli — mor; mori, mata
- soweli — animal amable, mamal
- waso — avia
Viventes
La nomes de viventes es simil nonesata como la resta de tocipona. Cada nom representa un categoria grande con fronteras alga neblosa.
akesi
La categoria akesi conteni retiles, amfibios, e plu jeneral animales asustante, melmosa, o monstrin: serpentes, lezardos, crocodiles, tortugas, etc. Un dinosauro o culalce monstro (trol, etc) es egal un akesi. La mal lupo grande de fables, an si lo es un mamal, ta es traduida como akesi sin duta.
Per spesifia plu, on pote atenta esati par usa ajetivos o descrives plu longa. Per esemplo, akesi pi telo moli sujesta un akesi venenosa.
kala
kala indica cualce animal de mar.
- kala lete li ike tawa mi. — Me no gusta pexes cru.
- jan Osise li wile kute e jan kala. — Odiseo ia desira oia la sirenas.
kasi
kasi indica tota plantas, de arbores enorme asta licenes la plu pico.
Aprende esta espresas comun:
- kasi kule — flor
- kasi suli — arbor
- kasi lili — erba, subosce, etc
- lipu kasi — folia
- ma kasi — foresta, jardin
Lo pare ce un planta nonlegal en la plu paises ia inspira alga la crea orijinal de tocipona. Recreal usada, esta es nomida kasi nasa. Usada per medita, lo es nomida kasi sona.
soweli
soweli indica jeneral tota mamales e otra animales amable de tera. La parola indica egal la carne de un soweli:
- soweli ni li pona moku. — Esta steca es deletosa.
waso
waso indica tota avias e animales volante.
- mi wile moku e waso. — Me vole come carne de gal.
moli
On usa moli como ajetivo e como verbo transitiva.
Per dise ce alga cosa es morinte, on usa un strutur con la verbo modal kama per indica esta cambia de state.
- pipi li moli. — La mosca es mor.
- soweli li kama moli. — La cavalo mori.
- jan li moli e waso. — Algun ia mata la avia.
Eserses
Tradui esta frases a tocipona:
- Me desira un cavia. mi wile e soweli lili.
- A! la dinosauro vole come me! a! akesi li wile moku e mi!
- La boves mui. soweli li mu.
- Avias vola en la aira. waso li tawa lon kon.
- Ta ce nos come un pex. mi mute o moku e kala.
- La flores es bela. kasi kule li pona lukin.
E aora atenta tradui de tocipona a elefen:
- mama ona li kepeken e kasi nasa. Sua padre fumi canaba.
- akesi li pana e telo moli. La serpente sputa venena.
- pipi li moku lili e lipu kasi. La inseto rode la folia.
- soweli mi li kama moli. Mea can ia mori.
- kasi li pona tawa mi. Me gusta plantas.
- mi lon ma kasi. Me es en la jardin. / Me es en un foresta.