विशेषण

नामको अर्थको रूपान्तरण गर्ने शब्दलाई विशेषण भनिन्छ । सामान्य विशेषणले नामको गुण, दोष, सङ्ख्या, मात्रा आदि विशेषता बुझाउँछ ।

एलेफेनमा सङ्ख्या वा लिङ्गलाई बुझाउनका लागि विशेषणको रूपमा कुनै परिवर्तन हुँदैन ।

अवस्थिति

एक विशेषणले संज्ञालाई परिमार्जन गर्दछ :

• un can bon – राम्रो कुकुर
• la can la plu bon – सबै भन्दा राम्रो कुकुर
• resultas eselente – उत्कृष्ट परिणाम

सामान्यतया नामको पछाडि एकभन्दा बढी विशेषणको प्रयोग गर्दा पनि वाक्यको अर्थ स्पष्ट नै रहन्छ । यद्यपि, कहिलेकाहीँ कोही कुनै एक विशेषणलाई आगामी विशेषणको विशेषता जनाउने क्रियाविशेषणसँग भ्रमित हुन सक्छ । त्यसैले स्पष्टताका लागि विशेषणको बिचमा e को प्रयोग गर्न सकिन्छ :

• la nara vera longa – असाध्यै लामो कथा (vera = क्रियाविशेषण)
• la nara vera e longa – लामो तथा साँचो कथा (vera = विशेषण)
• la om grande, forte e stupida – ठुलो, बलवान्, मूर्ख पुरुष (तीनवटा विशेषण)

साहित्यमा शैली वा युफनीको प्रभावहरूको लागि, केही छोटो र बारम्बार विशेषणहरू संज्ञाको अगाडि आउन सक्छन्, जबसम्म तिनीहरू आफैं परिमार्जन गरिएका छैनन्। यी विशेषणहरू bon, mal, peti, grande, vea, nova, joven, bela, fea, cara र santa :

• un bon idea – राम्रो विचार (तर सधैं : un idea multe bon – एक धेरै राम्रो विचार)
• mea cara ami – मेरो प्यारो साथी
• la peti casa bela – सानो, मनोरम घर
• un vea faia putrida – एउटा सडेको पुरानो बिच

धेरै छोटो विस्मयादिबोधकहरू सधैं संज्ञा भन्दा पहिले bon बाट सुरु हुन्छ :

• bon dia! – शुभ दिन!
• bon anio nova! – नयाँ वर्षको शुभकामना!
• bon apetito! – भोक!
• bon idea! – राम्रो विचार!
• bon viaja! – शुभ यात्रा! (वा: viaja bon! = क्रियाविशेषण सहितको क्रिया)

तुलना

Plu (“धेरै”) र min (“थोरै”) क्रियाविशेषणहरूको प्रयोग गरी तुलनात्मक विशेषणको रचना गर्न सकिन्छ । तुलनात्मक रूपमा “भन्दा” लाई ca भनिन्छ :

• La cosina es plu calda ca la jardin. – भान्सामा बगैँचाभन्दा धेरै तातो छ ।
• Esta leto es min comfortosa ca me ia previde. – यो खाट सोचेभन्दा कम आरामदायक छ ।

La plu (“अधिकतम”) र la min (“न्यूनतम”) क्रियाविशेषणहरूको प्रयोग गरी अतिशयोक्ति विशेषणको रचना गर्न सकिन्छ :

• La sol es la ojeto la plu calda en la sistem solal. – सूर्य सूर्यमण्डलको सबभन्दा तातो वस्तु हो ।
• El ia ave un fia la plu bela en la mundo. – मसँग संसारकै सबभन्दा सुन्दर छोरी छिन् ।

अतिशयोक्ति विशेषणका साथमा क्रमसूचक सङ्ख्याको प्रयोग गर्न सकिन्छ :

• Vega es la stela sinco la plu briliante en la sielo de note. – अभिजित् राति आकाशमा देखिने पाँचौँ सबभन्दा चम्किलो तारा हो ।
• El ia deveni la om tre de la plu ricas en la mundo. – उनी विश्वको तेस्रो सबभन्दा धनी व्यक्ति बने ।

उही स्तरका वस्तुबिच तुलना गर्दा tan… como… (“जति”) को प्रयोग गरिन्छ :

• La arbor ia es tan alta como un casa. – रूख घर जति नै अग्लो छ ।
• On es tan joven como on senti. – तिमी आफूले महसुस गरे जति नै जवान छौ ।

नामका रूपमा विशेषण

कुनै पनि विशेषणको स्वरूपमा कुनै फेरबदल नगरी नामको रूपमा प्रयोग गर्दा सो विशेषणको विशेषता भएको व्यक्ति वा वस्तुलाई बुझाउँछ । परिणामस्वरूप रचना गरिएको नामले सामान्य नामका नियमहरूको पालना गर्छ — त्यसलाई बहुवचन बनाउन -s प्रत्ययको प्रयोग गरिन्छ, त्यसको अगाडि निर्धारकको प्रयोग आवश्यक हुन्छ र त्यसलाई अन्य विशेषणद्वारा रूपान्तरित गर्न सकिन्छ :

• Esta anelo es perfeta sirculo. Lo es un sirculo perfeta. – यो वालय पूर्णतः गोलाकार छ । यो एक पूर्ण चक्र हो ।
• Marilyn es un blonde, e seniores prefere blondes. – म्यारिलिनको कपाल खैरो छ र सज्जनहरूलाई खैरो कपाल मन पर्छ ।