विशेषण

नामको अर्थको रूपान्तरण गर्ने शब्दलाई विशेषण भनिन्छ । सामान्य विशेषणले नामको गुण, दोष, सङ्ख्या, मात्रा आदि विशेषता बुझाउँछ ।

एलेफेनमा सङ्ख्या वा लिङ्गलाई बुझाउनका लागि विशेषणको रूपमा कुनै परिवर्तन हुँदैन ।

अवस्थिति

सामान्यतया विशेषणलाई त्यसले रूपान्तरण गर्ने नामको पछाडि प्रयोग गरिन्छ । यद्यपि, bon (“राम्रो”) र mal (“नराम्रो”) लाई ती आफैँ अन्य विशेषणद्वारा रूपान्तरित नभएसम्म नामको अगाडि नै प्रयोग गरिन्छ :

• un bon can – राम्रो कुकुर
• un can plu bon – झनै राम्रो कुकुर
• la mal enfante – नराम्रो बच्चा
• un mal can bon instruida – राम्ररी प्रशिक्षित नराम्रो कुकुर
• bon enfantes mal comprendeda – राम्ररी नबुझिएका राम्रा बालबालिका

सामान्यतया नामको पछाडि एकभन्दा बढी विशेषणको प्रयोग गर्दा पनि वाक्यको अर्थ स्पष्ट नै रहन्छ । यद्यपि, कहिलेकाहीँ कोही कुनै एक विशेषणलाई आगामी विशेषणको विशेषता जनाउने क्रियाविशेषणसँग भ्रमित हुन सक्छ । त्यसैले स्पष्टताका लागि विशेषणको बिचमा e को प्रयोग गर्न सकिन्छ :

• la nara vera longa – असाध्यै लामो कथा (vera = क्रियाविशेषण)
• la nara vera e longa – लामो तथा साँचो कथा (vera = विशेषण)
• la om grande, forte, e stupida – ठुलो, बलवान्, मूर्ख पुरुष (तीनवटा विशेषण)

कहिलेकाहीँ, विशेष गरेर काव्य तथा साहित्यमा अथवा उस्तै किसिमका दुइटा विशेषणको प्रयोग हुँदा, विशेषणलाई नामको अगाडि प्रयोग गर्न सकिन्छ :

• la peti casa bela – सानो, मनोरम घर
• un fea arbor vea – भद्दा, प्राचीन रूख

Bela, fea, nova, vea, grande र peti जस्ता छोटा विशेषणलाई नामको अगाडि प्रयोग गरेको राम्रो मानिन्छ ।

तुलना

Plu (“धेरै”) र min (“थोरै”) क्रियाविशेषणहरूको प्रयोग गरी तुलनात्मक विशेषणको रचना गर्न सकिन्छ । तुलनात्मक रूपमा “भन्दा” लाई ca भनिन्छ :

• La cosina es plu calda ca la jardin. – भान्सामा बगैँचाभन्दा धेरै तातो छ ।
• Esta leto es min comfortosa ca me ia previde. – यो खाट सोचेभन्दा कम आरामदायक छ ।

La plu (“अधिकतम”) र la min (“न्यूनतम”) क्रियाविशेषणहरूको प्रयोग गरी अतिशयोक्ति विशेषणको रचना गर्न सकिन्छ :

• La sol es la ojeto la plu calda en la sistem solal. – सूर्य सूर्यमण्डलको सबभन्दा तातो वस्तु हो ।
• El ia ave un fia la plu bela en la mundo. – मसँग संसारकै सबभन्दा सुन्दर छोरी छिन् ।

अतिशयोक्ति विशेषणका साथमा क्रमसूचक सङ्ख्याको प्रयोग गर्न सकिन्छ :

• Vega es la stela sinco la plu briliante en la sielo de note. – अभिजित् राति आकाशमा देखिने पाँचौँ सबभन्दा चम्किलो तारा हो ।
• El ia deveni la om tre de la plu ricas en la mundo. – उनी विश्वको तेस्रो सबभन्दा धनी व्यक्ति बने ।

उही स्तरका वस्तुबिच तुलना गर्दा tan… como… (“जति”) को प्रयोग गरिन्छ :

• La arbor ia es tan alta como un casa. – रूख घर जति नै अग्लो छ ।
• On es tan joven como on senti. – तिमी आफूले महसुस गरे जति नै जवान छौ ।

नामका रूपमा विशेषण

कुनै पनि विशेषणको स्वरूपमा कुनै फेरबदल नगरी नामको रूपमा प्रयोग गर्दा सो विशेषणको विशेषता भएको व्यक्ति वा वस्तुलाई बुझाउँछ । परिणामस्वरूप रचना गरिएको नामले सामान्य नामका नियमहरूको पालना गर्छ — त्यसलाई बहुवचन बनाउन -s प्रत्ययको प्रयोग गरिन्छ, त्यसको अगाडि निर्धारकको प्रयोग आवश्यक हुन्छ र त्यसलाई अन्य विशेषणद्वारा रूपान्तरित गर्न सकिन्छ :

• Esta anelo es perfeta sirculo. Lo es un sirculo perfeta. – यो वालय पूर्णतः गोलाकार छ । यो एक पूर्ण चक्र हो ।
• Marilyn es un blonde, e seniores prefere blondes. – म्यारिलिनको कपाल खैरो छ र सज्जनहरूलाई खैरो कपाल मन पर्छ ।