GRAMATYKA
Pisownia i wymowa · Zdania · Rzeczowniki · Określniki · Zaimki · Przymiotniki · Przysłówki · Czasowniki · Przyimki · Spójniki · Zdania pytające · Zdania złożone · Liczebniki · Słowotwórstwo · Skróty · Interpunkcja

AVISA: Esta pajes sur la gramatica ancora no es completa traduida a polsce.

Zaimki

Zaimek to część mowy, która zastępuje dłuższe wyrażenie rzeczownikowe.

Zaimki osobowe

W języku LFN zaimki osobowe pozostają nieodmienne bez względu na to, w jakiej roli zostaną użyte (nie odmieniają się przez przypadki gramatyczne). Z tego powodu np. me może oznaczać — w zależności od położenia w zdaniu — „ja”, „mnie”, „mną”, „mię” lub „mi”, to samo ma zastosowanie do pozostałych.

Tu jest zaimkiem liczby pojedynczej, a vos — liczby mnogiej w każdym kontekście, bez względu na to, czy zwracamy się w sposób oficjalny (per Pani, Pan, Państwo), czy też nie (per ty, wy).

El es usada per refere a persones, e a animales como mamales e avias. On pote estende metaforal la usa a otra viventes, robotes, la luna, tempestas, etc.

Lo es usada per refere a cosas, viventes simple, ideas, consetas, etc.

Los es usada como la plural de ambos el e lo.

Elefen does not normally distinguish “he” and “she”. The forms elo (“he”) and ela (“she”) are rare, but can be used to avoid excessive repetition of people’s names when talking about a man and a woman in the same context.

Zaimek osobowy może iść w parze z następującym po nim zdaniem podrzędnym. Może zostać opuszczony pod warunkiem, że sens zdania pozostanie jasny — wtedy jego funkcję przejmuje będący częścią zdania podrzędnego zaimek względny:

On jest ogólnym zaimkiem nieokreślonym, odpowiadającym francuskiemu „on” lub niemieckiemu „man”. Oznacza „ludzie w ogólności” albo „dowolna osoba” — w języku angielskim podobną funkcję spełniają w sensie przenośnym zaimki „they” oraz „you”, natomiast w języku polskim — orzeczenie w formie bezosobowej strony zwrotnej, jak na przykład w zdaniach „Tutaj mówi się po polsku.”, „U nas kupuje się w osiedlowym warzywniaku.” czy „W tym wagonie nie można palić.” lub użycie trzeciej osoby liczby mnogiej. Dzięki zaimkowi on często unika się konieczności zastosowania czasownika w stronie biernej:

Se jest zaimkiem zwrotnym trzeciej osoby zarówno w liczbie pojedynczej, jak i w mnogiej. Odnosi się do podmiotu bieżącego czasownika, ale sam być nim nie może:

La pronomes de posese es la określniki dzierżawcze presededa par la:

Zaimki wskazujące

Podobnie jak przymiotniki mogą być przekształcone na rzeczowniki, tak i większość określników jest w stanie być obiektem transformacji w zaimki.

Zaimki esta, acel oraz otra mogą przybierać postać liczby mnogiej (przyrostek -s). On pote ajunta -s ance a alga otra pronomes, per clari la sinifia:

Przykłady:

Liczebniki główne mogą być użyte jako zaimki oznaczające grupy o ustalonej liczebności. Nie przyjmują zwykle przyrostka liczby mnogiej (-s), a także nie wymagają określników:

W celu wskazania nieokreślonej wielokrotności liczb takich jak sento, mil lub milion należy dodać przyrostek liczby mnogiej (-s):

Przedimek la nie może być przekształcony w zaimek. Zamiast niego używa się el, lo albo los:

No również nie jest używany jako zaimek, jednakże tworzy on złożone formy nun i no cosa. Liczebnik zero może wystąpić jako zaimek.

Idiomatyczne wyrażenie la un la otra oznacza „nawzajem” lub „jeden drugiego”. Występuje również w formach wariantywnych la un o la otra („jednego lub drugiego”), la un pos la otra („jeden po drugim”) i la un sur la otra („jeden na drugim”):

In some sentences, a pronoun is immediately followed by a verb and risks being misunderstood as a determiner followed by a a verb reused as a noun. For example, out of context, one can’t be sure whether acel veni de Italia means “that action of coming from Italy” or “that comes from Italy”. In most cases, the context makes the meaning entirely obvious. But beginners in Elefen, and those who wish to avoid all risk of ambiguity, can add a simple noun – such as person or cosa – after the determiner instead of converting it to a pronoun:

In some cases, one wants to make it clear that the verbal noun is not a verb. With words like alga, multe, and poca, one can add de between the determiner and the noun; the determiner then becomes a pronoun, but the noun doesn’t become a verb. With other determiners, such as esta and acel, one can add la before the determiner:

Zaimki pytajne

Lingua Franca Nova posiada zaimki używane do tworzenia pytań:

Ci używany jest tylko jako zaimek i nie powinien być stosowany jako określnik.

Cual es fundal un determinante, ma on usa comun lo ance como un pronom, si on aseta la risca rara de malcomprende de espresas como cual veni de Italia.

Przykłady:

On usa ci e cual ance en demandas reportada.

Zaimki względne

Cual oraz ci służą także jako zaimki względne, wprowadzając zdania podrzędnie złożone:

Zaimek względny odnoszący się do osoby lub zwierzęcia to ci, natomiast do pozostałych rzeczy — cual:

Con alga suproposas ajetivin, la frase xef omete la nom cual la proposa descrive. La pronom-sujunta mesma apare en loca de acel nom. Alora, on pote usa lo cual en loca de cual e el ci en loca de ci si on vole evita confusa:

Inne zaimki

Istnieją cztery specjalne zaimki, które odnoszą się do osób. Są używane jedynie w liczbie pojedynczej:

Przykłady:

Odpowiednikami algun, cualcun, cadun i nun dla rzeczy są alga cosa (coś), cualce cosa (cokolwiek), cada cosa (wszystko) i no cosa (nic).

Wyrażenia zaimkowe

Zaimki zazwyczaj nie są modyfikowane przez określniki czy przymiotniki, jednak mogą im towarzyszyć wyrażenia przyimkowe:

Esta paje es presentada con la lisensa CC Attribution-Share Alike 4.0 International.
Lo ia es automatada jenerada de la paje corespondente en la Vici de Elefen a 8 janero 2021 (15:49 UTC).