GRAMATYKA
Pisownia i wymowa · Zdania · Rzeczowniki · Określniki · Zaimki · Przymiotniki · Przysłówki · Czasowniki · Przyimki · Spójniki · Zdania pytające · Zdania złożone · Liczebniki · Słowotwórstwo · Skróty · Interpunkcja

AVISA: Esta pajes sur la gramatica ancora no es completa traduida a polsce.

Rzeczowniki

Rzeczownik zwykle jest poprzedzony określnikami, niekiedy towarzyszą mu również przymiotniki bądź wyrażenia przyimkowe, stanowiąc wyrażenie rzeczownikowe. Typowy rzeczownik oznacza obiekty fizyczne, takie jak ludzie, miejsca lub rzeczy; jednakże może też odnosić się do pojęć abstrakcyjnych, które są podobne pod względem gramatycznym.

Liczba mnoga

Dodając końcówkę -s do rzeczownika tworzy się liczbę mnogą. W przypadku, gdy kończy się on w liczbie pojedynczej spółgłoską, zamiast -s dodaje się -es. Końcówki liczby mnogiej nie powodują zmiany akcentu wyrazowego:

Przymiotniki określające rzeczownik nie podlegają zmianom, gdy ten występuje w liczbie mnogiej. Jednakże kiedy przymiotnik jest używany w miejsce rzeczownika, może przyjąć formę liczby mnogiej:

Niektóre rzeczowniki, które w języku polskim występują w liczbie mnogiej, w języku LFN posiadają formę liczby pojedynczej:

Rzeczowniki policzalne i niepoliczalne

Jak wiele języków, Lingua Franca Nova odróżnia rzeczowniki policzalne od niepoliczalnych. Rzeczownik policzalny może wystąpić wraz z liczebnikiem oraz może przyjąć końcówkę liczby mnogiej -s. Typowe rzeczowniki policzalne nazywają przedmioty, które są bezspornie pojedynczymi bytami, takimi jak domy, koty lub myśli. Na przykład:

W odróżnieniu do policzalnych, rzeczowniki niepoliczalne (czasami nazywane „rzeczownikami zbiorowymi”) zwykle nie przyjmują końcówki liczby mnogiej -s. Zazwyczaj oznaczają zbiorowości, które nie wykazują w jasny sposób jednostkowości, na przykład ciecze (woda, sok), materię sypką (cukier, piasek), substancje (metal, drewno) lub jakości abstrakcyjne (elegancja, powolność). Kiedy są one modyfikowane przez liczebnik lub inne określenie ilości, często towarzyszy im jednostka miary dla poprawy jasności. Na przykład:

Rzeczowniki niepoliczalne mogą być jednak użyte jako policzalne. Wtedy oznaczają określone przykłady lub przypadki:

Rodzaj

Rzeczowniki zwykle nie określają rodzaju. Aby odróżnić płcie, używa się przymiotników mas i fema:

Istnieje kilka wyrazów nazywających relacje rodzinne, które wskazują płeć żeńską za pomocą końcówki -a, męską natomiast przez -o:

Istnieją również pary pojęć, które są nazywane osobnymi wyrazami dla odmiennych płci:

Rzadki przyrostek -esa tworzy żeński odpowiednik nielicznych historycznych ról społecznych:

Wyrażenia rzeczownikowe

Wyrażenie rzeczownikowe składa się z rzeczownika oraz wyrazów go modyfikujących: określników, które go poprzedzają, oraz przymiotników i wyrażeń przyimkowych, które następują po nim.

Dwa najważniejsze wyrażenia rzeczownikowe w zdaniu to podmiot i dopełnienie. Podmiot stoi przed, a dopełnienie za orzeczeniem. Pozostałe wyrażenia rzeczownikowe są zazwyczaj poprzedzone przyimkami w celu doprecyzowania ich funkcji.

Wyrażenie rzeczownikowe musi z reguły zawierać określnik – możliwe, że jedynie znacznik liczby mnogiej -s. Reguła ta jednak nie ma zastosowania do nazw własnych, nazw dni tygodnia, miesięcy, języków oraz rzeczowników niepoliczalnych:

Ta zasada jest rozluźniana także wtedy, gdy wyrażenie rzeczownikowe występuje po przyimku, zwłaszcza w utartych wyrażeniach:

Przymiotnik lub określnik może być zmodyfikowany przez poprzedzający go przysłówek. Ponieważ przysłówki wyglądają identycznie jak przymiotniki, kilka przymiotników obok siebie z reguły oddziela się przecinkami lub spójnikiem e. W mowie za sens odpowiada intonacja:

Czasami rzeczownik jest wymieniany jako przedstawiciel każdego członka swojego typu. W takich przypadkach wybór przedimka la czy un nie ma większego znaczenia, podobnie jest z liczbą rzeczownika:

Zaimek jest szczególnym przypadkiem wyrażenia rzeczownikowego. Zwykle nie może być modyfikowany.

Dopowiedzenie

O dwóch wyrażeniach rzeczownikowych mówi się, że tworzą dopowiedzenie wtedy, gdy jedno z nich bezpośrednio następuje po drugim oraz oba odnoszą się do tego samego pojęcia.

En la plu casos, la formula du identifia la person o cosa:

Skrótowce oraz pojedyncze litery mogą bezpośrednio następować po rzeczowniku w celu jego określenia:

Occasionally, two nouns apply equally to an object or person. In these cases, the nouns are joined by a hyphen:

In all cases, the plural -s or -es is applied to both nouns:

Szczególnym przypadkiem dopowiedzenia jest czasownik nomi (‘nazywać’):

Esta paje es presentada con la lisensa CC Attribution-Share Alike 4.0 International.
Lo ia es automatada jenerada de la paje corespondente en la Vici de Elefen a 8 janero 2021 (15:49 UTC).