Athetivo
Un athetivo ta un palabra ku ta kambia e sentido di un sustantivo. E ta representá e kualidatnan di loke e sustantivo ta indiká.
Den LFN, e athetivonan no ta varia den sekso ni den number.
Orden di palabra
Un athetivo ta sigui e sustantivo ku e ta modifiká:
- un can bon – un bon kachó
- la can la plu bon – e mihó kachó
- resultas eselente – resultadonan ekselente
Den mayoria kaso, ta posibel pa añadí mas ku un athetivo ku ta kualifiká sin kousa konfushon. Pero den algun kaso, un di e athetivonan por ser komprondé komo un atverbio ku ta alterá e nifikashon di e siguiente athetivonan. E por wòrdu poné entre e athetivonan pa evitá konfushon:
- la nara vera longa – e storia hopi largu (vera = atverbio)
- la nara vera e longa – e storia berdadero i largu (vera = athetivo)
- la om grande, forte e stupida – e hòmber grandi, fuerte i bobo (tres athetivo)
Pa efektonan di estilo òf eufonia den literatura, algun athetivo kòrtiku i frekuente por presedé e sustantivo, a ménos ku nan mes ta modifiká. E adjetivonan aki ta bon, mal, peti, grande, vea, nova, joven, bela, fea, cara i santa:
- un bon idea – un bon idea (pero semper: un idea multe bon – un hopi bon idea)
- mea cara ami – mi amigu stimá
- la peti casa bela – e kas chikitu dushi
- un vea faia putrida – un haya bieu putri
Hopi eksklamashon kòrtiku semper ta kuminsá ku bon promé ku e sustantivo:
- bon dia! – bon dia!
- bon anio nova! – felis aña nobo!
- bon apetito! – bon apetit!
- bon idea! – bon idea!
- bon viaja! – bon biahe! (òf: viaja bon! = un verbo ku un adverbio)
Comparison
Athetivo di komparashon ta wòrdu formá dor di añadí e atverbionan plu (“mas”) i min (“menos”). “Ku” ta ca na LFN:
- La cosina es plu calda ca la jardin. – Den kushina ta hasi mas kalor ku den hòfi.
- Esta leto es min comfortosa ca me ia previde. – E kama aki ta ménos komfortabel ku mi a pensa.
Athetivo superlativo ta wòrdu formá dor di añadí atverbionan la plu (“e mas”) i la plu (“e menos”):
- La sol es la ojeto la plu calda en la sistem solal. – E solo ta e opheto mas kayente den e sistema solar.
- El ia ave un fia la plu bela en la mundo. – E tabatin e yu muhé di mas bunita na mundu.
Bo por kombiná un ordinal ku e konstrukshon superlativo:
- Vega es la stela sinco la plu briliante en la sielo de note. – Vega ta e di sinku strea mas briyante den firmamentu.
- El ia deveni la om tre de la plu ricas en la mundo. – E a bira e di tres hòmber mas riku na mundu.
E komparashonnan di igualdat ta forma ku e kombinashon tan… como (“tantu… komo”):
- La arbor ia es tan alta como un casa. – E palu ta tantu grandi ku e kas.
- On es tan joven como on senti. – Bo ta tantu hóben ku bo ta sinti.
Athetivo komo sustantivo
Un athetivo por wòrdu transformá den un sustantivo ku su sentido ta un ser ku tin e kalidat di e athetivo ei. E sustantivo resultante ta sigui e reglanan di sustantivo: tuma e -s di plural, ta dependé di determinante i si e por ser modifiká pa athetivo:
- Esta anelo es perfeta sirculo. Lo es un sirculo perfeta. – E renchi aki ta rondó perfekto. E ta un rondó perfekto.
- Marilyn es un blonde, e seniores prefere blondes. – Marilyn ta blònt i hòmbernan ta preferá blònt.