Athetivo
Un athetivo ta un palabra ku ta kambia e sentido di un sustantivo. E ta representá e kualidatnan di loke e sustantivo ta indiká.
Den LFN, e athetivonan no ta varia den sekso ni den number.
Orden di palabra
Mayoria di e athetivonan ta wòrdu poné tras di e sustantivo ku nan ta kambia. Sinembargo bon (“bon”) i mal (“malo”) ta keda posishoná dilanti di e sustantivo, a ménos ku nan mes ta modifiká:
- un bon can – un bon kachó
- un can plu bon – un kachó mihó (modifiká pa plu)
- la mal enfante – e mucha malu
- un mal can bon instruida – un kachó malu bon entrená
- bon enfantes mal comprendeda – bon mucha mal komprondé
Den mayoria kaso, ta posibel pa añadí mas ku un athetivo ku ta kualifiká sin kousa konfushon. Pero den algun kaso, un di e athetivonan por ser komprondé komo un atverbio ku ta alterá e nifikashon di e siguiente athetivonan. E por wòrdu poné entre e athetivonan pa evitá konfushon:
- la nara vera longa – e storia hopi largu (vera = atverbio)
- la nara vera e longa – e storia berdadero i largu (vera = athetivo)
- la om grande, forte, e stupida – e hòmber grandi, fuerte i bobo (tres athetivo)
Den algun kaso, por pone un athetivo dilanti di e sustantivo: pa motibu di estilo den poesia òf relato, òf ora ta trata di athetivo di peso similar:
- la peti casa bela – e kas chikitu dushi
- un fea arbor vea – un palu bieu i desagradabel
Athetivo ku mas ta kumbiní pa e uso aki ta esun mas simpel i kòrtiku, manera bela, fea, nova, vea, grande, and peti.
Comparison
Athetivo di komparashon ta wòrdu formá dor di añadí e atverbionan plu (“mas”) i min (“menos”). “Ku” ta ca na LFN:
- La cosina es plu calda ca la jardin. – Den kushina ta hasi mas kalor ku den hòfi.
- Esta leto es min comfortosa ca me ia previde. – E kama aki ta ménos komfortabel ku mi a pensa.
Athetivo superlativo ta wòrdu formá dor di añadí atverbionan la plu (“e mas”) i la plu (“e menos”):
- La sol es la ojeto la plu calda en la sistem solal. – E solo ta e opheto mas kayente den e sistema solar.
- El ia ave un fia la plu bela en la mundo. – E tabatin e yu muhé di mas bunita na mundu.
Bo por kombiná un ordinal ku e konstrukshon superlativo:
- Vega es la stela sinco la plu briliante en la sielo de note. – Vega ta e di sinku strea mas briyante den firmamentu.
- El ia deveni la om tre de la plu ricas en la mundo. – E a bira e di tres hòmber mas riku na mundu.
E komparashonnan di igualdat ta forma ku e kombinashon tan… como (“tantu… komo”):
- La arbor ia es tan alta como un casa. – E palu ta tantu grandi ku e kas.
- On es tan joven como on senti. – Bo ta tantu hóben ku bo ta sinti.
Athetivo komo sustantivo
Un athetivo por wòrdu transformá den un sustantivo ku su sentido ta un ser ku tin e kalidat di e athetivo ei. E sustantivo resultante ta sigui e reglanan di sustantivo: tuma e -s di plural, ta dependé di determinante i si e por ser modifiká pa athetivo:
- Esta anelo es perfeta sirculo. Lo es un sirculo perfeta. – E renchi aki ta rondó perfekto. E ta un rondó perfekto.
- Marilyn es un blonde, e seniores prefere blondes. – Marilyn ta blònt i hòmbernan ta preferá blònt.