Frase
Mayoria frase den LFN ta kontené un grupo verbal, ku generalmente ta representá un akshon. Un grupo verbal ta konsistí di un verbo i di modifikadónan, manera atverbio òf gruponan prepositivo.
Mayoria di frase tambe ta kontené por lo ménos un frase di sustantivo, ku ta denotá tipikamente un persona òf kos. Un frase di sustantivo ta konsistí di un sustantivo mas kualke modifikadó manera determinante, adjetivo i frasenan preposishonal.
Suheto i opheto
E dos sintágma nominal mas importante ta e suheto i e opheto. Su sentido eksakto ta dependé di e verbo, pero den lineanan grandi, e suheto ta esun ku ta ehekutá e akshon, i e opheto, esun ku ta direktamente relashoná ku e akshon.
Den LFN, e suheto semper ta bini promé ku e verbo i e opheto ta bai tras di dje:
- La gato xasa la scural. – E pushi (suheto) ta bai buska (verbo) e skèrpin (opheto).
- La xica gusta la musica. – E mucha muhé (sujeto) … gusta (verbo) … e músika (obheto).
- La can dormi. – E kachó (suheto) ta drumi (verbo).
Den algun kaso, pa estilo òf klarifikashon, por pone e opheto di e verbo na kuminsamentu di e frase:
- La gatos me no gusta. – Mi no ta gusta kachó.
Mayoria di e verbonan mester di un suheto, pero tin hopi ku no mester di un opheto.
Komplemento
Un otro komponente komun di un frase ta e komplemento. Esaki ta un deskripshon adishonal di e suheto ku por sigui verbonan manera es (ta), deveni (bira), pare (parse), e resta (keda):
- Computadores es macinas. – Komputernan (suheto) ta (verbo) mashin (komplemento).
- La aira pare umida. – E aire (suheto) ta parse (verbo) húmedo (komplemento).
- La comeda deveni fria. – E kuminda (suheto) ta bira (verbo) friu (komplemento).
- La patatas ia resta calda. – E batatanan (suheto) a keda (verbo) kayente (komplemento).
- Nosa taxe es reconstrui la mur. – Nos tarea (suheto) ta (verbo) rekonstruí e muraya (komplemento: un frase agregá).
- La idea es ce tu canta. – E idea (suheto) ta (verbo) pa bo kanta (komplemento: un frase agregá).
Preposishon
Un otro komponente importante di un frase ta e frase prepositivo, ku ta agregá detaye na un sustantivo òf verbo anterior, òf e frase den su totalidat:
- La om ia cade tra sua seja. – E hòmber (suheto) a kai (verbo) dor di su stul (frase prepositivo).
- En la note, la stelas apare. – Den anochi (frase prepositivo) e streanan (suheto) ta aparesé (verbo).
- Me dona esta poma a tu. – Mi (suheto) ta duna (verbo) bo (frase prepositivo) e apel aki (opheto).
- Tu no aspeta como tua foto. – Bo (suheto) no ta parse (verbo) bo potret (frase prepositivo).
Kláusula
Ademas di frase, algun frase ta kontené un kláusula, ku ta parse un frase mas chikitu inkluí den e frase mas grandi. Nan por kambia e frase nominal, e frase verbal òf e totalidat di e frase mas grandi:
- La om ci ia abita asi ia vade a Paris. – E hòmber ku tabata biba aki a bai Paris.
- El va visita en julio, cuando la clima es bon. – E lo bishit’é na yüli, ora tin bon tempu.
- On no ia permete me a fa la cosas como me ia desira. – Mi no tabata permití pa hasi kos manera mi tabata ke.
- Me pensa ce el es bela. – Mi ta pensa ku e ta bunita.