Parolas e espresas nova en la disionario elefen - Maio 2026.
*31 maio 2026.*
[Cortis: *ca= catalan; de= deutx; en= engles; eo= esperanto; es= espaniol; fr= franses; it= italian; ne = nepali; pt= portuges; zh= xines*]
adenosina, adenosina trifosfato, aldosa, asida piruvica, barcon de rota, base nucleal, basteta de pex, biscoto de fortuna, cetosa, cruia, esosa, etosa, glicolise, glicolisal, guta, imidazol, lise, lise, nucleosido, orea de lenio, paperaleria, paperales, pentosa, piridina, pirimidina, piruvato, piruvica, purina, rota de veletas, scaldo, sinta de coreti, teofilina, tetrosa, triosa, trubador, truver, xop,
adenosina – nom cimica
- defini: un nucleosido cui base nucleal es adenina
- ca: adenosina
- en: adenosine
- eo: adenozino
- es: adenosina
- fr: adénosine
- it: adenosina
- pt: adenosina
- zh: 腺苷
adenosina trifosfato – nom biolojia cimica
- vide: ATP
- ca: trifosfat d’adenosina, àcid adenosinatrifosfòric, adenosinatrifosfat
- en: adenosine triphosphate
- eo: adenozina trifosfato
- es: adenosín trifosfato, trifosfato de adenosina
- fr: adénosine triphosphate
- it: adenosintrifosfato, adenosina trifosfato
- pt: trifosfato de adenosina, adenosina trifosfato
- zh: 腺苷三磷酸,三磷酸腺苷
aldosa – nom cimica
- defini: cualce de la monosacaridos con un grupo funsional de aldehido
- ca: aldosa
- en: aldose
- eo: aldozo
- es: aldosa
- fr: aldose
- it: aldoso
- pt: aldose
- zh: 醛糖
asida piruvica – nom
- defini: un asida con tre atomes de carbon e un grupo funsional de cetona
- vide: piruvato
- ca: àcid pirúvic
- en: pyruvic acid
- eo: piruvata acido
- es: ácido pirúvico
- fr: acide pyruvique
- it: acido piruvico
- pt: ácido pirúvico
- zh: 丙酮酸
barcon de rota – nom
- defini: un barcon de vapor con un o du rotas de veletas
- ca: vapor de rodes, vaixell de paletes, vapor de rems
- en: paddle steamer
- eo: padelŝipo
- es: vapor de ruedas
- fr: bateau à aubes, bateau à roues à aubes
- it: nave a pale, batello a ruota, piroscafo a ruota
- pt: vapor com rodas de pás, barco a vapor com rodas de pás
base nucleal – nom
- defini: cualce de la purinas e pirimidinas cual apare en ADN e ARN
- ca: base nitrogenada
- en: nucleotide base, nucleobase, nitrogenous base
- eo: nitrogena bazo
- es: base nitrogenada, nucleobase
- fr: base azotée, base nucléique, base nucléotidique, nucléobase
- it: base azotata
- pt: base nitrogenada, base azotada
- zh: 核碱基
basteta de pex – nom
- de: Fischstäbchen
- en: fish stick, fish finger
- eo: fiŝaĵbriketo
- es: palito de pescado
- fr: poisson pané
- it: bastoncini di pesce
- pt: palitos de peixe
biscoto de fortuna – nom cosini
- defini: un biscoto cual conteni un paper con un aforisme o un predise
- ca: bescuit xinès
- en: fortune cookie
- eo: aŭgurbiskvito, aŭgurkekso
- es: galleta de la suerte, galleta de la fortuna
- fr: biscuit chinois
- it: biscotto della fortuna
- pt: biscoito da sorte
- zh: 幸运饼干、签语饼
cetosa – nom cimica
- defini: cualce de la monosacaridos con un grupo funsional de cetona
- ca: cetosa
- en: ketose
- eo: ketozo
- es: cetosa
- fr: cétose
- it: chetoso
- pt: cetose
- zh: 酮糖
cruia – nom
- en: rawness, crudeness
- eo: krudeco
- fr: crudité
- it: crudità
esosa – nom cimica
- defini: cualce de la monosacaridos con ses atomes de carbon
- ca: hexosa
- en: hexose
- eo: heksozo
- es: hexosa
- fr: hexose
- it: esoso
- pt: hexose
- zh: 己糖,六碳糖
etosa – nom cimica
- defini: cualce de la monosacaridos con sete atomes de carbon
- ca: heptosa
- en: heptose
- eo: heptozo
- es: heptosa
- fr: heptose
- it: eptoso
- pt: heptose
- zh: 庚糖,七碳糖
glicolise – nom cimica
- defini: la prosede selulal de glucosa per produi piruvato e ATP
- ca: glicòlisi, glucòlisi
- en: glycolysis
- eo: glikolizo, glukolizo
- es: glicólisis, glucólisis
- fr: glycolyse
- it: glicolisi
- pt: glicólise
- zh: 糖酵解
glicolisal – ajetivo
- ca: glicolític
- en: glycolytic
- eo: glikoliza, glukoliza
- es: glicolítico, glucolítico
- fr: glycolytique
- it: glicolitico
- pt: glicolítico
- zh: 糖酵解的
guta – nom medica
- defini: un maladia en cual la metaboli de asida urica es defetosa e causa artrite (tipal de la osos peti de la pedes), la depone de urato de sodio, e periodos de dole acuta
- imaje: guta
- en: gout (medical)
- eo: podagro
- fr: goutte (maladie)
- he: שיגדון, צינית, פודגרה
- it: gotta (malattia)
imidazol – nom cimica
- defini: un anelo aromal composada de 3 atomes de carbon e 2 atomes de nitrojen a la loca 1 e 3
- ca: imidazole
- en: imidazole
- es: imidazol
- eo: imidazolo
- fr: imidazole
- it: imidazolo
- pt: imidazol
- zh: 咪唑
lise – verbo nontransitiva cimica medica
- defini: esperia un descomposa, desintegra o lise
- en: undergo lysis, break down
- eo: liziĝi
- fr: subir une lyse, être soumis à une lyse, se décomposer, se désintégrer
- it: subire una lisi, decomporsi, disintegrarsi
lise – verbo transitiva cimica medica
- defini: fa ce (un sustantia) esperia un descomposa, desintegra o lise
- en: dissolve, decompose, break down
- eo: lizi
- fr: lyser, faire subir une lyse, soumettre à une lyse, décomposer, dégrader, dissoudre par lyse
- it: lisare, provocare la lisi di, sottoporre a lisi, scomporre, decomporre, disintegrare, dissolvere
nucleosido – nom cimica
- defini: un unia fundal de nucleotido, composada de un ribosa e un base nucleal
- ca: nucleòsid
- en: nucleoside
- eo: nucleozido
- es: nucleósido
- fr: nucléoside
- it: nucleoside
- pt: nucleósido, nucleosídeo
- zh: 核苷
orea de lenio – nom planta cosini
- defini: un fungo jelatin e elastica, tipal negra o brun, con forma de orea, cresente sur troncos mor de arbores
- tasonomia: Articularia
- ca: orella de Judes, orella de saüquer
- en: wood ear, jelly ear, black fungus, Jew’s ear
- eo: artikulario, orelfungo
- es: oreja de madera, oreja de Judas
- fr: oreille-de-Judas
- it: orecchio di Giuda
- pt: orelha-de-madeira, orelha-de-judas
- zh: 木耳
paperaleria – nom
- defini: un boteca do on vende paper e utiles per usa lo
- ca: papereria (botiga)
- en: stationery store, stationer’s
- eo: papervendejo, papervarejo
- es: papelería (tienda)
- fr: papeterie, boutique de fournitures de bureau
- it: cartoleria
- pt: papelaria (loja)
paperales – nom plural
- ca: material de papereria
- en: stationery
- eo: papervaroj
- es: artículos de papelería
- fr: fournitures de bureau, papeterie, fournitures scolaires
- it: cancelleria, articoli di cartoleria
- pt: papelaria, artigos de papelaria
- zh: 文具
pentosa – nom cimica
- defini: cualce de la monosacaridos con sinco atomes de carbon
- ca: pentosa
- en: pentose
- eo: pentozo
- es: pentosa
- fr: pentose
- it: pentoso
- pt: pentose
- zh: 戊糖,四碳糖
piridina – nom cimica
- defini: un anelo aromal composada de 5 atomes de carbon e 1 atom de nitrojen
- ca: piridina
- en: pyridine
- eo: piridino
- es: piridina
- fr: pyridine
- it: piridina
- pt: piridina
- zh: 吡啶
pirimidina – nom cimica
- defini: un anelo aromal composada de 4 atomes de carbon e 2 atomes de nitrojen a la loca 1 e 3
- ca: pirimidina
- en: pyrimidine
- eo: pirimidino
- es: pirimidina
- fr: pyrimidine
- it: pirimidina
- pt: pirimidina
- zh: 嘧啶
piruvato – nom cimica
- defini: un sal de asida piruvica; la base conjugada de asida piruvica
- vide: asida piruvica
- ca: piruvat
- en: pyruvate
- eo: piruvato
- es: piruvato
- fr: pyruvate
- it: piruvato
- pt: piruvato
- zh: 丙酮酸,丙酮酸根;丙酮酸盐
piruvica – ajetivo
- vide: asida piruvica
- ca: pirúvic
- en: pyruvic
- eo: piruvata
- es: pirúvico
- fr: pyruvique
- it: piruvico
- pt: pirúvico
- zh: 丙酮酸的
purina – nom cimica
- defini: un composada cimical con la fusa de un pirimidina e un imidazol
- ca: purina
- en: purine
- eo: purino
- es: purina
- fr: purine
- it: purina
- pt: purina
- zh: 嘌呤
rota de veletas – nom
- defini: un rota con veletas fisada a lo, usada per propulsa un veculo de acua, per crese un flue de acua, o per transformi un corente de acua a enerjia
- ca: roda de pales, roda de àleps, roda amb paletes, roda d’aigua, roda hidràulica
- en: paddle wheel, paddlewheel
- eo: padelrado
- es: rueda de paletas, rueda hidráulica
- fr: roue à aubes
- it: ruota a pale, ruota idraulica
- pt: roda de pás, roda de água, roda-d’água
scaldo – nom arte istoria
- defini: un poesiste e scrivor istorial de la linguas nordica vea
- vide: barde
- ca: escalda
- en: skald
- eo: skaldo
- es: escaldo
- fr: scalde
- it: scaldo
- pt: escaldo
sinta de coreti – nom
- defini: un sinta blanca cual on presa sur paper per sutrae un era
- ca: cinta correctora
- en: correction tape
- eo: korektobendo
- es: cinta correctora
- fr: ruban correcteur
- it: nastro di correzione
- pt: fita corretora
teofilina – nom cimica
- defini: un composada cristal trovada en plantas como te e cafe, cual stimula la sistem de nervos
- ca: teofil·lina
- en: theophylline
- eo: teofilino
- es: teofilina
- fr: théophylline
- it: teofillina
- pt: teofilina
- zh: 茶碱
tetrosa – nom cimica
- defini: cualce de la monosacaridos con cuatro atomes de carbon
- ca: tetrosa
- en: tetrose
- eo: tetrozo
- es: tetrosa
- fr: tétrose
- it: tetroso
- pt: tetrose
- zh: 丁糖,四碳糖
triosa – nom cimica
- defini: cualce de la monosacaridos con tre atomes de carbon
- ca: triosa
- en: triose
- eo: triozo
- es: triosa
- fr: triose
- it: trioso
- pt: triose
- zh: 丙糖,三碳糖
trubador – nom arte istoria
- defini: un poesiste, cantor e scrivor istorial de ositan vea
- vide: truver
- ca: trobador
- en: troubadour
- eo: trobadoro
- es: trovador
- fr: troubadour
- it: trovatore
- pt: trovador
truver – nom arte istoria
- defini: un poesiste, cantor e scrivor istorial de franses vea
- vide: trubador
- ca: trober
- en: trouvère
- eo: truvero
- es: trovero
- fr: trouvère
- it: troviero
veleta – nom
- defini: cada de la partes cual formi la elica de un barco, avion, elicotor, ventador, molin o turbina
- ca: àlep, pala
- en: vane (pushed by wind or water)
- eo: ventmontrilo; padelo
- es: álabe, pala, paleta, voladera
- fr: pale, aube (moulin), ailette
- it: pala, aletta, lama, paletta
- ne: वात दिग्दर्शक
- pt: pá
xop – nom arte istoria
- defini: un poesiste mitolojial de engles vea
- en: scop
- eo: ŝopo
- fr: scop
- it: scop